Ατοπική δερματίτιδα: Αίτια, συμπτώματα και θεραπεία

Η ατοπική δερματίτιδα είναι μία χρόνια, φλεγμονώδης πάθηση του δέρματος που χαρακτηρίζεται κυρίως από έντονο κνησμό, ξηρότητα, ερυθρότητα και επαναλαμβανόμενες εξάρσεις. Αν και συχνά εμφανίζεται κατά τη βρεφική ή την παιδική ηλικία, μπορεί να συνεχιστεί στην ενήλικη ζωή ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, να πρωτοεμφανιστεί σε μεγαλύτερη ηλικία. Η εικόνα της δεν είναι ίδια σε όλους τους ασθενείς, καθώς τα συμπτώματα, η ένταση και οι περιοχές του σώματος που επηρεάζονται μεταβάλλονται ανάλογα με την ηλικία και τη βαρύτητα της νόσου.

Η ατοπική δερματίτιδα δεν αποτελεί απλώς ένα πρόβλημα ξηροδερμίας. Πρόκειται για μια σύνθετη κατάσταση στην οποία συμμετέχουν ο δερματικός φραγμός, το ανοσοποιητικό σύστημα, η γενετική προδιάθεση και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Οι εξάρσεις μπορεί να επηρεάζουν από το πρόσωπο και το τριχωτό της κεφαλής έως τα βλέφαρα, τις πτυχές των άκρων και μεγαλύτερες επιφάνειες του σώματος.

Η σωστή αντιμετώπιση απαιτεί συνδυασμό καθημερινής φροντίδας, εντοπισμού πιθανών ερεθιστικών παραγόντων και, όταν χρειάζεται, εξατομικευμένης ιατρικής θεραπείας. Στον οδηγό που ακολουθεί εξετάζουμε αναλυτικά τι είναι η ατοπική δερματίτιδα, γιατί εμφανίζεται, πώς εκδηλώνεται στις διαφορετικές ηλικίες και περιοχές του σώματος και ποιες επιλογές υπάρχουν σήμερα για τον έλεγχο των συμπτωμάτων και των εξάρσεων.

Τι είναι η ατοπική δερματίτιδα;

Η ατοπική δερματίτιδα, γνωστή και ως ατοπικό έκζεμα, είναι η συχνότερη μορφή εκζέματος. Πρόκειται για χρόνια φλεγμονώδη δερματοπάθεια με περιόδους ύφεσης και εξάρσεων. Ο όρος «έκζεμα» χρησιμοποιείται γενικότερα για μια ομάδα παθήσεων που προκαλούν φλεγμονή, κνησμό και μεταβολές στην επιφάνεια του δέρματος, επομένως δεν είναι κάθε μορφή εκζέματος ατοπική δερματίτιδα.

Κεντρικό ρόλο παίζει η δυσλειτουργία του προστατευτικού φραγμού του δέρματος. Σε ένα υγιές δέρμα, η εξωτερική στιβάδα περιορίζει την απώλεια νερού και εμποδίζει ερεθιστικούς παράγοντες, αλλεργιογόνα και μικροοργανισμούς να διεισδύσουν εύκολα. Στην ατοπική δερματίτιδα ο φραγμός αυτός παρουσιάζει διαταραχές, με αποτέλεσμα το δέρμα να χάνει περισσότερη υγρασία και να γίνεται ξηρό, ευαίσθητο και περισσότερο επιρρεπές σε φλεγμονή και λοιμώξεις.

Παράλληλα, παρατηρείται δυσρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης. Αυτό εξηγεί γιατί ουσίες ή καταστάσεις που είναι ανεκτές από ένα φυσιολογικό δέρμα μπορεί να πυροδοτούν έντονη φλεγμονώδη αντίδραση σε έναν ασθενή με ατοπική προδιάθεση.

Διαβάστε επίσης: Δερματίτιδα κάτω από το στήθος και λοιποί ερεθισμοί: Πώς η μειωτική στήθους δίνει οριστική λύση

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Δεν υπάρχει μία μοναδική αιτία που να εξηγεί την ατοπική δερματίτιδα. Σήμερα θεωρείται ότι προκύπτει από την αλληλεπίδραση γενετικής προδιάθεσης, αλλοιωμένης λειτουργίας του δερματικού φραγμού, ανοσολογικών μηχανισμών και περιβαλλοντικών ερεθισμάτων.

Το οικογενειακό ιστορικό αποτελεί σημαντικό παράγοντα. Άτομα με συγγενείς που έχουν ατοπική δερματίτιδα, άσθμα ή αλλεργική ρινίτιδα παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Σύμφωνα με την American Academy of Dermatology, οικογενειακό ιστορικό ατοπικής δερματίτιδας ή άλλης αλλεργικής νόσου εντοπίζεται σε σημαντικό ποσοστό των ασθενών.

Το περιβάλλον μπορεί επίσης να επηρεάσει τη συχνότητα και την ένταση των εξάρσεων. Ξηρός ή πολύ ψυχρός αέρας, υψηλές θερμοκρασίες και έντονη εφίδρωση, αρώματα, ορισμένα καθαριστικά, μάλλινα ή τραχιά υφάσματα και άλλοι ερεθιστικοί παράγοντες μπορούν να επιβαρύνουν το ευαίσθητο δέρμα. Το ψυχολογικό στρες δεν θεωρείται η βασική αιτία της νόσου, μπορεί όμως σε αρκετούς ανθρώπους να συνδέεται με επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχέση με άλλες ατοπικές παθήσεις. Η ατοπική δερματίτιδα, το άσθμα και η αλλεργική ρινίτιδα συχνά συνυπάρχουν και περιγράφονται ως μέρος του ατοπικού φάσματος. Η διαδοχική εμφάνιση ατοπικής δερματίτιδας και στη συνέχεια άλλων αλλεργικών νοσημάτων είναι γνωστή ως «ατοπική πορεία» ή atopic march. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί με έκζεμα θα αναπτύξει αργότερα άσθμα ή αλλεργική ρινίτιδα.

Η ατοπική δερματίτιδα στις διαφορετικές ηλικίες

Συμπτώματα ατοπικής δερματίτιδας σε μωρό

Η ατοπική δερματίτιδα σε μωρό εμφανίζεται συχνά κατά τους πρώτους μήνες ή τα πρώτα χρόνια της ζωής. Στη βρεφική ηλικία το δέρμα μπορεί να είναι ιδιαίτερα ξηρό και τραχύ, ενώ συχνά εμφανίζονται ερυθρές, ερεθισμένες ή κατά τόπους υγρές βλάβες. Τυπικές περιοχές είναι τα μάγουλα και το πρόσωπο, ενώ μπορεί να προσβληθούν το τριχωτό της κεφαλής, ο κορμός και τα άκρα.

Η βρεφική ατοπική δερματίτιδα χρειάζεται να διαφοροποιείται από άλλες συχνές καταστάσεις της ηλικίας, όπως η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα ή οι γνωστές βρεφικές κρούστες. Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα συνήθως προκαλεί λιπαρά ή κιτρινωπά λέπια στο τριχωτό, ενώ η ατοπική μορφή χαρακτηρίζεται συχνότερα από ξηρότητα και έντονο κνησμό. Η τελική διάγνωση, όμως, δεν πρέπει να γίνεται αποκλειστικά βάσει της εμφάνισης στο σπίτι.

Οι γονείς πρέπει να επικοινωνούν με παιδίατρο ή δερματολόγο όταν η ατοπική δερματίτιδα σε μωρό είναι εκτεταμένη, προκαλεί έντονη δυσφορία ή διαταραχή του ύπνου, δεν βελτιώνεται με τη συνιστώμενη φροντίδα ή παρουσιάζει σημεία πιθανής λοίμωξης. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν η εμφάνιση υγρού, κιτρινωπών κρουστών, έντονου πόνου, φυσαλίδων ή πυρετού.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ατοπική δερματίτιδα σε μωρό, δείτε τον αναλυτικό οδηγό για γονείς στο Healthylab: Ατοπική δερματίτιδα σε μωρό: Χρήσιμες πληροφορίες για γονείς.

Σε ποιες περιοχές του σώματος εμφανίζεται η ατοπική δερματίτιδα;

Η κατανομή των βλαβών μεταβάλλεται σημαντικά με την ηλικία. Στα βρέφη συχνά προσβάλλονται το πρόσωπο και τα μάγουλα, ενώ στα μεγαλύτερα παιδιά είναι χαρακτηριστική η εμφάνιση στις πτυχές των αγκώνων και πίσω από τα γόνατα. Σε εφήβους και ενήλικες μπορεί να επηρεάζονται επίσης τα χέρια, ο λαιμός, το πρόσωπο, τα βλέφαρα και άλλες περιοχές.

Ατοπική δερματίτιδα στο πρόσωπο

Η ατοπική δερματίτιδα στο πρόσωπο είναι ιδιαίτερα ενοχλητική επειδή αφορά μία εκτεθειμένη και ευαίσθητη περιοχή. Μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα ή αλλαγή χρώματος ανάλογα με τον φωτότυπο, ξηρότητα, απολέπιση, αίσθημα καύσου και έντονο κνησμό. Εκτός από τη σωματική ενόχληση, οι εμφανείς βλάβες ενδέχεται να επηρεάζουν την αυτοπεποίθηση και την κοινωνική καθημερινότητα του ασθενούς.

Επειδή το δέρμα του προσώπου είναι λεπτότερο από άλλες περιοχές, η επιλογή θεραπευτικών και καλλυντικών προϊόντων χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Η ατοπική δερματίτιδα στο πρόσωπο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με αυθαίρετη εφαρμογή ισχυρών κορτικοστεροειδών ή δραστικών καλλυντικών, καθώς η διάρκεια, η δραστικότητα και η θέση εφαρμογής πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από τον γιατρό.

Για πλήρη ενημέρωση θα βρείτε στο άρθρο του Primelife περισσότερα στοιχεία για την ατοπική δερματίτιδα στο πρόσωπο: Μήπως είναι ατοπική δερματίτιδα στο πρόσωπο; Τα 3 σημάδια που πρέπει να προσέξετε.

Ατοπική δερματίτιδα στο κεφάλι / τριχωτό

Η ατοπική δερματίτιδα στο κεφάλι μπορεί να προκαλεί ξηρότητα, κνησμό, ερυθρότητα και απολέπιση στο τριχωτό. Το συνεχές ξύσιμο επιδεινώνει τον ερεθισμό και ενδέχεται να δημιουργήσει εκδορές, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο δευτερογενούς μόλυνσης.

Δεν πρέπει, ωστόσο, κάθε απολέπιση του τριχωτού να θεωρείται ατοπικό έκζεμα. Η πιτυρίδα και η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, ενώ η ψωρίαση ή η δερματίτιδα εξ επαφής από προϊόντα μαλλιών μπορεί επίσης να προκαλέσουν παρόμοια εικόνα.

Εάν η ατοπική δερματίτιδα στο κεφάλι επιμένει παρά την αλλαγή προϊόντων και την κατάλληλη φροντίδα, χρειάζεται δερματολογική εκτίμηση ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ατοπική δερματίτιδα στο κεφάλι, διαβάστε το άρθρο του Nextravel: Ατοπική δερματίτιδα στο κεφάλι: Πώς να προστατευτείτε.

Ατοπική δερματίτιδα στα μάτια

Ο όρος ατοπική δερματίτιδα στα μάτια συνήθως αναφέρεται σε έκζεμα του δέρματος γύρω από τα μάτια και ιδιαίτερα των βλεφάρων, όχι σε φλεγμονή του ίδιου του οφθαλμού. Μπορεί να εμφανιστούν ξηρότητα, κνησμός, ερυθρότητα, απολέπιση ή πάχυνση του δέρματος λόγω χρόνιου τριψίματος.

Η περιοχή χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Η αυθαίρετη χρήση κορτιζονούχων σκευασμάτων, καλλυντικών με αρώματα, αιθέριων ελαίων ή άλλων ερεθιστικών ουσιών γύρω από τα βλέφαρα δεν είναι ασφαλής πρακτική. Η θεραπεία πρέπει να επιλέγεται ανάλογα με τη διάγνωση, επειδή παρόμοια εικόνα μπορεί να προκληθεί από αλλεργική ή ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής.

Όταν η ατοπική δερματίτιδα στα μάτια συνοδεύεται από πόνο στον οφθαλμό, έντονο πρήξιμο, φωτοφοβία, έκκριση ή μεταβολή της όρασης, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Για την ατοπική δερματίτιδα στα μάτια διαβάστε στο Market Insiders περισσότερες πληροφορίες: Μπορεί να εμφανιστεί ατοπική δερματίτιδα στα μάτια ή όχι;

Θεραπευτικές επιλογές για την ατοπική δερματίτιδα

Δεν υπάρχει μία θεραπεία κατάλληλη για όλους τους ασθενείς. Το πλάνο διαμορφώνεται ανάλογα με την ηλικία, τη βαρύτητα, την έκταση, την περιοχή του σώματος και τη συχνότητα των εξάρσεων. Βασικό στοιχείο είναι η συστηματική αποκατάσταση του δερματικού φραγμού με κατάλληλα μαλακτικά, ενώ στις ενεργές εξάρσεις μπορεί να χρειάζονται αντιφλεγμονώδεις θεραπείες.

Τα τοπικά κορτικοστεροειδή εξακολουθούν να αποτελούν βασική θεραπευτική επιλογή. Υπάρχουν επίσης μη στεροειδείς τοπικές θεραπείες, όπως αναστολείς καλσινευρίνης και άλλοι νεότεροι τοπικοί παράγοντες. Σε μέτρια ή σοβαρή νόσο που δεν ελέγχεται επαρκώς μπορεί, μετά από εκτίμηση δερματολόγου, να εξεταστούν φωτοθεραπεία ή συστηματικές θεραπείες, συμπεριλαμβανομένων βιολογικών παραγόντων και αναστολέων JAK.

Κρέμα με κορτιζόνη για δερματίτιδα

Μια κρέμα με κορτιζόνη για δερματίτιδα χρησιμοποιείται κυρίως για τον έλεγχο της ενεργού φλεγμονής και του κνησμού κατά τη διάρκεια μιας έξαρσης. Τα τοπικά κορτικοστεροειδή διατίθενται σε διαφορετική δραστικότητα και η επιλογή τους εξαρτάται τόσο από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων όσο και από την περιοχή εφαρμογής.

Δεν είναι σωστό να χρησιμοποιείται η ίδια δραστικότητα σε κάθε σημείο του σώματος. Για παράδειγμα, πρόσωπο, βλέφαρα και δερματικές πτυχές χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή σε σχέση με περιοχές με παχύτερο δέρμα. Στα παιδιά η επιλογή είναι ακόμη πιο εξατομικευμένη. Η δραστικότητα πρέπει να προσαρμόζεται στη βαρύτητα και στην ανατομική περιοχή και ότι τα πολύ ισχυρά κορτικοστεροειδή δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε παιδιά χωρίς εξειδικευμένη δερματολογική καθοδήγηση.

Η παρατεταμένη ή λανθασμένη χρήση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο τοπικών ανεπιθύμητων ενεργειών, γι’ αυτό μία κρέμα με κορτιζόνη για δερματίτιδα πρέπει να εφαρμόζεται σύμφωνα με συγκεκριμένες ιατρικές οδηγίες. Από την άλλη πλευρά, ο αδικαιολόγητος φόβος απέναντι στα κορτικοστεροειδή μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ανεπαρκή έλεγχο της νόσου. Όταν χρησιμοποιούνται σωστά και για το κατάλληλο χρονικό διάστημα, οι κατευθυντήριες οδηγίες θεωρούν ότι τα θεραπευτικά τους οφέλη υπερτερούν των πιθανών κινδύνων.

Επομένως, η επιλογή και η διάρκεια χρήσης μιας κρέμας με κορτιζόνη για δερματίτιδα πρέπει να καθορίζονται από γιατρό και όχι από παλαιότερη συνταγή ή εμπειρία άλλου ασθενούς.

Στο Health Business αναλύεται η κρέμα με κορτιζόνη για δερματίτιδα και όσα πρέπει να γνωρίζετε για την ασφαλή χρήση της: Κρέμα με κορτιζόνη για δερματίτιδα: Ενδείξεις και προφυλάξεις.

Ατοπική δερματίτιδα αντιμετώπιση με φυσικό τρόπο

Η αναζήτηση για θέματα όπως ατοπική δερματίτιδα αντιμετώπιση με φυσικό τρόπο είναι συχνή, ιδιαίτερα μεταξύ ανθρώπων που επιθυμούν να μειώσουν την έκθεση σε φαρμακευτικά σκευάσματα. Χρειάζεται όμως να γίνει μία ουσιαστική διάκριση: η καθημερινή φροντίδα και οι ήπιες συμπληρωματικές παρεμβάσεις μπορούν να υποστηρίξουν το δέρμα, αλλά δεν αντικαθιστούν την ιατρική θεραπεία όταν υπάρχει ενεργή ή σοβαρή φλεγμονή.

Η συστηματική ενυδάτωση, τα σύντομα ντους με χλιαρό νερό, η αποφυγή γνωστών ερεθιστικών παραγόντων, η επιλογή μαλακών υφασμάτων και η χρήση προϊόντων χωρίς άρωμα αποτελούν πρακτικές που μπορούν να μειώσουν την επιβάρυνση του δέρματος.

Δεν είναι, όμως, κάθε «φυσικό» προϊόν αυτομάτως ασφαλές. Μελέτες έχουν δείξει ότι ορισμένα φυτικά έλαια μπορεί να επηρεάζουν διαφορετικά τον δερματικό φραγμό. Ειδικά για το ελαιόλαδο υπάρχουν στοιχεία ότι η συστηματική τοπική χρήση του μπορεί να επιβαρύνει τη λειτουργία του φραγμού, ενώ τα δεδομένα για άλλα έλαια παραμένουν πιο σύνθετα και δεν επιτρέπουν γενικεύσεις.

Αν κάποιος ενδιαφέρεται για ατοπική δερματίτιδα αντιμετώπιση με φυσικό τρόπο, είναι προτιμότερο να συζητήσει πρώτα με δερματολόγο οποιοδήποτε νέο προϊόν, ειδικά όταν αφορά βρέφη, παιδιά, πρόσωπο ή ενεργές δερματικές βλάβες. Αντίστοιχα, ειδικές δίαιτες ή αποκλεισμοί τροφίμων δεν πρέπει να ξεκινούν χωρίς τεκμηριωμένη ένδειξη αλλεργίας και κατάλληλη ιατρική ή διατροφική καθοδήγηση.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ατοπική δερματίτιδα και την αντιμετώπιση με φυσικό τρόπο, δείτε τον πλήρη οδηγό του Targeted: Επιτυγχάνεται για την ατοπική δερματίτιδα αντιμετώπιση με φυσικό τρόπο ή όχι;

Καθημερινή φροντίδα και προϊόντα για ατοπική δερματίτιδα

Η σωστή καθημερινή φροντίδα δεν αφορά μόνο τις περιόδους έξαρσης. Η διατήρηση του δερματικού φραγμού αποτελεί μακροχρόνιο μέρος της διαχείρισης της νόσου ακόμη και όταν το δέρμα φαίνεται ήρεμο. Μαλακτικά και ενυδατικά προϊόντα χωρίς άρωμα, ήπιος καθαρισμός και αποφυγή των γνωστών ερεθιστικών παραγόντων μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της ξηρότητας και των υποτροπών.

Κρέμα για ατοπική δερματίτιδα

Η κατάλληλη κρέμα για ατοπική δερματίτιδα έχει ως κύριο στόχο να ενισχύει τον δερματικό φραγμό και να περιορίζει την απώλεια νερού. Σε γενικές γραμμές προτιμώνται πλούσιες κρέμες ή αλοιφές χωρίς άρωμα έναντι πολύ λεπτόρρευστων λοσιόν, ιδιαίτερα όταν το δέρμα είναι πολύ ξηρό.

Συστατικά που λειτουργούν ως μαλακτικά, υγραντικά ή αποφρακτικοί παράγοντες μπορούν να βοηθήσουν στη συγκράτηση της υγρασίας. Σε ορισμένα προϊόντα χρησιμοποιούνται επίσης λιπίδια που υποστηρίζουν τη λειτουργία του φραγμού. Δεν υπάρχει, ωστόσο, μία κρέμα για ατοπική δερματίτιδα που να είναι ιδανική για όλους.

Μεγαλύτερη σημασία έχει η καλή ανοχή και η τακτική εφαρμογή. Προϊόντα με έντονα αρώματα ή συστατικά που προκαλούν ερεθισμό καλό είναι να αποφεύγονται. Η εφαρμογή ενυδατικού αμέσως μετά από σύντομο μπάνιο ή ντους, όσο το δέρμα παραμένει ελαφρώς νωπό, βοηθά στη συγκράτηση της υγρασίας.

Για να επιλέξετε σωστά κρέμα για ατοπική δερματίτιδα, δείτε τι πρέπει να γνωρίζετε στον αναλυτικό οδηγό του Trending Beauty: Ποια κρέμα για ατοπική δερματίτιδα έχει τα καλύτερα αποτελέσματα;

Αφρόλουτρα για ατοπική δερματίτιδα

Τα αφρόλουτρα για ατοπική δερματίτιδα πρέπει να επιλέγονται με κριτήριο την ήπια καθαριστική δράση και την ελάχιστη δυνατή απομάκρυνση των φυσικών λιπιδίων του δέρματος. Τα κλασικά σαπούνια, τα έντονα αρωματισμένα προϊόντα και τα ισχυρά απορρυπαντικά συστατικά ενδέχεται να αυξήσουν την ξηρότητα ή τον ερεθισμό.

Προτιμώνται ήπια προϊόντα καθαρισμού χωρίς άρωμα και κατάλληλα για ξηρό ή ατοπικό δέρμα. Παράλληλα, δεν χρειάζεται υπερβολική ποσότητα προϊόντος ούτε πολύωρο μπάνιο. Σύντομο ντους ή μπάνιο περίπου 5–10 λεπτών με χλιαρό και όχι καυτό νερό αποτελεί συχνή σύσταση στη φροντίδα του ατοπικού δέρματος.

Επομένως, τα αφρόλουτρα για ατοπική δερματίτιδα δεν αξιολογούνται μόνο από το εάν αναγράφουν «για ευαίσθητο δέρμα», αλλά από τη συνολική σύνθεση και την ατομική ανοχή. Αν ένα προϊόν προκαλεί τσούξιμο, κνησμό ή νέα ερυθρότητα, η χρήση του πρέπει να διακόπτεται και να αναζητείται κατάλληλη εναλλακτική.

Διαβάστε για τα αφρόλουτρα για ατοπική δερματίτιδα στο Businewss: Αφρόλουτρα για ατοπική δερματίτιδα: Χρήσιμες πληροφορίες.

Σαμπουάν για ατοπική δερματίτιδα

Ένα σαμπουάν για ατοπική δερματίτιδα χρειάζεται να καθαρίζει το τριχωτό χωρίς να προκαλεί επιπλέον ξηρότητα ή ερεθισμό. Προϊόντα χωρίς άρωμα και με ήπιο καθαριστικό σύστημα είναι συνήθως προτιμότερα από σαμπουάν με έντονο άρωμα ή ισχυρούς καθαριστικούς παράγοντες.

Η συχνότητα λουσίματος δεν είναι ίδια για όλους. Εξαρτάται από την ηλικία, τον τύπο του τριχωτού, την εφίδρωση και το εάν συνυπάρχει άλλη πάθηση, όπως σμηγματορροϊκή δερματίτιδα. Ειδικά στα βρέφη, οι οδηγίες για τα προϊόντα καθαρισμού είναι διαφορετικές. Για παράδειγμα, σε παιδιά κάτω του ενός έτους με ατοπικό έκζεμα συνιστάται να χρησιμοποιούνται κατάλληλα μαλακτικά ή υποκατάστατα σαπουνιού αντί για συμβατικό σαμπουάν.

Όταν ένα σαμπουάν για ατοπική δερματίτιδα προκαλεί επίμονο τσούξιμο, ερυθρότητα ή επιδείνωση της απολέπισης, χρειάζεται επανεκτίμηση της επιλογής του προϊόντος και πιθανώς της ίδιας της διάγνωσης.

Διαβάστε στο Finance Trends για τα σαμπουάν για ατοπική δερματίτιδα: Τα σαμπουάν για ατοπική δερματίτιδα κάνουν όντως δουλειά;

Πότε χρειάζεται ιατρική συμβουλή;

Ήπιες μορφές της νόσου μπορούν συχνά να διατηρούνται υπό έλεγχο με σωστή καθημερινή φροντίδα και το θεραπευτικό σχήμα που έχει δοθεί από τον γιατρό. Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις στις οποίες η ιατρική εξέταση δεν πρέπει να αναβάλλεται.

Επικοινωνήστε με δερματολόγο ή, όταν πρόκειται για παιδί, με τον παιδίατρο ή παιδοδερματολόγο όταν:

• τα συμπτώματα είναι εκτεταμένα ή επιδεινώνονται γρήγορα,
• ο κνησμός είναι τόσο έντονος ώστε επηρεάζει συστηματικά τον ύπνο,
• η θεραπεία που έχει δοθεί δεν ελέγχει τις εξάρσεις,
• υπάρχουν ανοιχτές πληγές, εκροή υγρού ή κιτρινωπές κρούστες,
• εμφανίζεται πόνος, έντονη ευαισθησία, οίδημα ή πυρετός,
• παρουσιάζονται επώδυνες ομαδοποιημένες φυσαλίδες ή γρήγορα εξελισσόμενες διαβρώσεις,
• η περιοχή γύρω από τα μάτια παρουσιάζει σημαντική επιδείνωση,
• η διάγνωση δεν είναι σαφής ή το έκζεμα έχει αλλάξει μορφή.

Ο τραυματισμένος δερματικός φραγμός διευκολύνει την είσοδο βακτηρίων και ιών, επομένως η ξαφνική αλλαγή της κλινικής εικόνας χρειάζεται αξιολόγηση.

Ειδικά σε βρέφη και μικρά παιδιά, δεν συνιστάται η δοκιμή πολλών διαφορετικών φαρμακευτικών ή «φυσικών» σκευασμάτων χωρίς καθοδήγηση. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή εκπαίδευση των γονέων μπορούν να περιορίσουν τον κύκλο κνησμού–ξυσίματος και να βοηθήσουν στον αποτελεσματικότερο έλεγχο της νόσου.

Συχνές ερωτήσεις για την ατοπική δερματίτιδα

Πόσο διαρκεί η ατοπική δερματίτιδα στο πρόσωπο;

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη διάρκεια για κάθε έξαρση. Η ατοπική δερματίτιδα στο πρόσωπο μπορεί να υποχωρήσει μέσα σε σχετικά σύντομο διάστημα με κατάλληλη αντιμετώπιση, αλλά η νόσος έχει χρόνια και υποτροπιάζουσα πορεία. Η επιμονή των συμπτωμάτων εξαρτάται από τη βαρύτητα, τους εκλυτικούς παράγοντες και την αποτελεσματικότητα του θεραπευτικού πλάνου.

Ποιο σαμπουάν προτείνεται για ατοπική δερματίτιδα;

Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο σαμπουάν κατάλληλο για όλους. Συνήθως προτιμάται ένα ήπιο σαμπουάν για ατοπική δερματίτιδα, χωρίς άρωμα και με όσο το δυνατόν λιγότερα δυνητικά ερεθιστικά συστατικά. Αν υπάρχει έντονη απολέπιση ή ερυθρότητα, χρειάζεται αρχικά να επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται πράγματι για ατοπική και όχι για σμηγματορροϊκή δερματίτιδα ή άλλη πάθηση.

Είναι ασφαλής η κρέμα με κορτιζόνη για μακροχρόνια χρήση;

Η ασφάλεια εξαρτάται από τη δραστικότητα, την περιοχή εφαρμογής, τη συχνότητα και τη διάρκεια. Μια κρέμα με κορτιζόνη για δερματίτιδα μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική όταν χρησιμοποιείται σωστά, αλλά δεν πρέπει να εφαρμόζεται ανεξέλεγκτα για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Ο γιατρός μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να συστήσει ειδικό σχήμα συντήρησης για περιοχές με συχνές υποτροπές.

Πώς αντιμετωπίζεται η ατοπική δερματίτιδα σε μωρό;

Η αντιμετώπιση βασίζεται σε ήπια καθημερινή περιποίηση, συστηματική χρήση κατάλληλων μαλακτικών και αποφυγή ερεθιστικών προϊόντων. Όταν υπάρχει ενεργή φλεγμονή μπορεί να απαιτείται συνταγογραφούμενη θεραπεία ανάλογα με την ηλικία, τη βαρύτητα και την περιοχή. Σε ένα βρέφος δεν πρέπει να εφαρμόζεται αυθαίρετα κορτιζονούχο, φυτικό ή άλλο θεραπευτικό σκεύασμα.

Βοηθούν τα φυσικά προϊόντα στην αντιμετώπιση της ατοπικής δερματίτιδας;

Ορισμένες μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις μπορούν να υποστηρίζουν τη φροντίδα του δέρματος, όμως ο χαρακτηρισμός «φυσικό» δεν αποτελεί εγγύηση ασφάλειας ή αποτελεσματικότητας. Για την ατοπική δερματίτιδα, αντιμετώπιση με φυσικό τρόπο σημαίνει πρωτίστως προστασία του δερματικού φραγμού και αποφυγή ερεθιστικών παραγόντων και όχι αντικατάσταση μιας αναγκαίας ιατρικής θεραπείας με μη αποδεδειγμένα προϊόντα.

Μπορεί η ατοπική δερματίτιδα να θεραπευτεί οριστικά;

Η ατοπική δερματίτιδα είναι χρόνια νόσος και σήμερα δεν υπάρχει μία θεραπεία που να εγγυάται ότι δεν θα εμφανιστεί ξανά. Σε πολλά παιδιά τα συμπτώματα μειώνονται σημαντικά καθώς μεγαλώνουν, ενώ σε άλλους ανθρώπους η πάθηση επιμένει ή επανεμφανίζεται στην ενήλικη ζωή. Με την κατάλληλη φροντίδα και θεραπεία, ωστόσο, είναι δυνατόν να επιτευχθεί ουσιαστικός έλεγχος των συμπτωμάτων και μεγαλύτερα διαστήματα χωρίς εξάρσεις.