Τερηδόνα: Ποια είναι τα πρώτα σημάδια;

Η τερηδόνα είναι μια από τις πιο συχνές χρόνιες παθήσεις παγκοσμίως, επηρεάζοντας τόσο τα παιδιά όσο και τους ενήλικες. Πρόκειται για μια σταδιακή καταστροφή των σκληρών οδοντικών ιστών, η οποία ξεκινά αθόρυβα και χωρίς εμφανή συμπτώματα. Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν λανθασμένα ότι ένα δόντι αρχίζει να χαλάει μόνο όταν αρχίζει να πονάει. Στην πραγματικότητα, όταν εμφανίζεται ο πόνος, η βλάβη έχει ήδη προχωρήσει σε βαθύτερα στρώματα του δοντιού. Η έγκαιρη αναγνώριση των πρώτων ενδείξεων είναι το κλειδί για να προληφθούν περίπλοκες οδοντιατρικές θεραπείες, όπως οι απονευρώσεις ή οι εξαγωγές, διατηρώντας το φυσικό χαμόγελο υγιές και δυνατό για μια ζωή.

Πώς δημιουργείται η τερηδόνα στα δόντια;

Στο στόμα ζουν φυσιολογικά εκατοντάδες διαφορετικά είδη βακτηρίων. Όταν καταναλώνονται τροφές ή ροφήματα που περιέχουν υδατάνθρακες και απλά σάκχαρα, τα βακτήρια αυτά τρέφονται από τα υπολείμματα των τροφών. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, παράγουν οξέα. Αυτά τα βακτήρια, μαζί με τα σωματίδια των τροφών και το σάλιο, σχηματίζουν ένα κολλώδες στρώμα πάνω στα δόντια, γνωστό ως οδοντική πλάκα. 

Τα οξέα της μικροβιακής πλάκας αρχίζουν να προσβάλλουν τα ανόργανα συστατικά της εξωτερικής προστατευτικής επιφάνειας του δοντιού, δηλαδή της αδαμαντίνης (του σμάλτου). Αυτή η συνεχής επίθεση προκαλεί σταδιακή απασβέστωση. Εάν η πλάκα δεν απομακρύνεται τακτικά και σχολαστικά με το καθημερινό βούρτσισμα και τη χρήση οδοντικού νήματος, τα οξέα δημιουργούν μικροσκοπικούς πόρους στο σμάλτο. Αυτό αποτελεί το πρώτο στάδιο όπου η τερηδόνα κάνει την εμφάνισή της, έτοιμη να προχωρήσει προς την οδοντίνη, το πιο μαλακό στρώμα κάτω από την αδαμαντίνη.

Τα πρώτα ορατά σημάδια: Λευκές και σκούρες κηλίδες

Το πιο πρώιμο στάδιο με το οποίο εκδηλώνεται η τερηδόνα είναι μια αλλαγή στο χρώμα του δοντιού που συχνά περνά απαρατήρητη. Πρόκειται για τις λεγόμενες λευκές κηλίδες. Σε αυτό το αρχικό στάδιο, η απώλεια ασβεστίου και άλλων μετάλλων από το σμάλτο κάνει την πληγείσα περιοχή να χάνει τη φυσική της διαφάνεια και να μοιάζει θαμπή, κιμωλιώδης και πιο ανοιχτόχρωμη από το υπόλοιπο δόντι.

Σε αυτή τη φάση, η τερηδόνα είναι ακόμη αναστρέψιμη. Εάν εφαρμοστούν εξειδικευμένες θεραπείες επαναμεταλλικοποίησης με φθόριο και βελτιωθεί η στοματική υγιεινή, το σμάλτο μπορεί να ανακτήσει τα χαμένα του μέταλλα και η βλάβη να σταματήσει προτού δημιουργηθεί μόνιμη τρύπα .

Εάν όμως το πρόβλημα αγνοηθεί, η αποδόμηση του σμάλτου συνεχίζεται. Οι λευκές κηλίδες αρχίζουν να σκουραίνουν, παίρνοντας αρχικά ένα ανοιχτό κίτρινο ή καφέ χρώμα και τελικά μετατρέπονται σε σκούρες καφέ ή μαύρες κηλίδες. Αυτός ο αποχρωματισμός υποδεικνύει ότι τα βακτήρια έχουν διεισδύσει βαθύτερα και ότι η επιφάνεια του δοντιού έχει αρχίσει να υποχωρεί, σχηματίζοντας ορατή κοιλότητα.

Αλλαγές στην υφή και την αίσθηση: Τραχιά επιφάνεια και παγίδευση τροφών

Εκτός από τις οπτικές αλλαγές, υπάρχουν και απτές ενδείξεις ότι αναπτύσσεται τερηδόνα σε ένα δόντι. Η αδαμαντίνη ενός υγιούς δοντιού είναι εξαιρετικά λεία και σκληρή. Όταν αρχίζει η διαδικασία της διάβρωσης, η επιφάνεια γίνεται πορώδης και τραχιά.

Πολλοί άνθρωποι αντιλαμβάνονται πρώτα αυτό το σύμπτωμα με τη γλώσσα τους, ψηλαφώντας ένα ασυνήθιστα άγριο σημείο, μια μικρή εσοχή ή μια κοφτερή άκρη σε κάποιο δόντι. Αυτό συμβαίνει επειδή το εξωτερικό περίβλημα του δοντιού έχει υποστεί μικρορωγμές ή μικρή αποκόλληση λόγω της βακτηριακής δράσης.

Ένα άλλο πολύ συνηθισμένο πρώιμο σημάδι είναι η συχνή παγίδευση υπολειμμάτων τροφής ανάμεσα στα δόντια ή πάνω στις μασητικές επιφάνειες. Όταν η τερηδόνα δημιουργεί μια μικρή κοιλότητα, οι τροφές σφηνώνονται επίμονα στο ίδιο σημείο κατά τη διάρκεια του γεύματος. Επίσης, αν παρατηρείται ότι το οδοντικό νήμα ξεφτίζει ή κόβεται κάθε φορά που περνάει από ένα συγκεκριμένο μεσοδόντιο διάστημα, αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι υπάρχει κάποια κρυφή αλλοίωση με τραχιά όρια ανάμεσα στα δόντια.

Διαβάστε επίσης:Κακοσμία στόματος: Πού μπορεί να οφείλεται;

Ευαισθησία στο ζεστό, το κρύο και τα γλυκά

Καθώς η τερηδόνα ξεπερνά το στρώμα της αδαμαντίνης και φτάνει στην οδοντίνη, τα συμπτώματα γίνονται πιο αισθητά. Η οδοντίνη περιέχει χιλιάδες μικροσκοπικά σωληνάρια που οδηγούν απευθείας στον πολφό του δοντιού, όπου βρίσκονται τα νεύρα και τα αιμοφόρα αγγεία. Όταν η προστατευτική αδαμαντίνη υποχωρεί, τα νευρικά αυτά κανάλια εκτίθενται στα εξωτερικά ερεθίσματα.

Το αποτέλεσμα είναι η εμφάνιση οδοντικής ευαισθησίας, η οποία εκδηλώνεται κυρίως με:

• Σύντομο, οξύ πόνο κατά την κατανάλωση κρύων τροφών ή ροφημάτων, όπως παγωμένο νερό ή παγωτό.
• Ενόχληση όταν το δόντι έρχεται σε επαφή με ζεστά φαγητά ή καφέ.
• Έντονη αντίδραση κατά την κατανάλωση γλυκών ή όξινων τροφών, καθώς τα σάκχαρα και τα οξέα εισχωρούν ταχύτατα στα ανοιχτά οδοντινοσωληνάρια.
• Στιγμιαίο πόνο κατά την εισπνοή κρύου αέρα από το στόμα τις κρύες ημέρες του χειμώνα.

Αυτή η ευαισθησία διαφέρει από τον συνεχή, αφόρητο πονόδοντο. Συνήθως διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα αμέσως μετά την επαφή με το ερέθισμα και υποχωρεί. Ωστόσο, αποτελεί σαφή προειδοποίηση ότι η τερηδόνα εξελίσσεται ενεργά και χρειάζεται άμεση παρέμβαση προτού προσβληθεί το νεύρο του δοντιού.

Δυσοσμία του στόματος και δυσάρεστη γεύση

Ένα σύμπτωμα που σπάνια συνδέεται άμεσα από τους ασθενείς με την οδοντική φθορά είναι η χρόνια κακοσμία του στόματος ή η συνεχής παρουσία μιας πικρής, δυσάρεστης γεύσης.

Όταν η τερηδόνα προχωρά και δημιουργεί μικρές κοιλότητες στα δόντια, αυτά τα ανοίγματα λειτουργούν ως τέλειες κρυψώνες για βακτήρια και μικροσκοπικά υπολείμματα τροφών. Σε αυτά τα σημεία, η συνηθισμένη οδοντόβουρτσα δεν μπορεί να φτάσει για να καθαρίσει αποτελεσματικά. Καθώς τα βακτήρια αποσυνθέτουν αυτές τις παγιδευμένες τροφές, απελευθερώνουν δύσοσμες πτητικές ενώσεις θείου.

Εάν παρατηρείται ότι η κακοσμία του στόματος επιμένει παρά το σχολαστικό βούρτσισμα, τη χρήση στοματικού διαλύματος και τον καθαρισμό της γλώσσας, το αίτιο μπορεί να είναι μια κρυφή τερηδόνα που συσσωρεύει μικρόβια και προκαλεί τοπική σήψη μέσα στο δόντι.

Τακτικός έλεγχος για πρόληψη της τερηδόνα

Το μεγαλύτερο πρόβλημα με την οδοντική φθορά είναι ότι στα πολύ αρχικά στάδια δεν πονάει καθόλου. Το σμάλτο δεν διαθέτει νευρικές απολήξεις, πράγμα που σημαίνει ότι η τερηδόνα μπορεί να αναπτύσσεται για μήνες χωρίς να προκαλεί κανένα απολύτως αίσθημα πόνου. Όταν ο πόνος γίνει συνεχής, παλλόμενος και έντονος, συνήθως σημαίνει ότι τα βακτήρια έχουν φτάσει στον πολφό του δοντιού, προκαλώντας πολφίτιδα ή ακόμη και οδοντικό απόστημα.

Η σύγχρονη οδοντιατρική βασίζεται στην έγκαιρη διάγνωση. Μέσα από τον τακτικό προληπτικό έλεγχο, ο οδοντίατρος μπορεί να εντοπίσει τις πρώτες αλλοιώσεις με τη βοήθεια ειδικού φωτισμού, μεγεθυντικών φακών και ψηφιακών ακτινογραφιών. Μια απλή ακτινογραφία μπορεί να αποκαλύψει βλάβες που κρύβονται ανάμεσα στα δόντια, σε σημεία που δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι.

Η αντιμετώπιση σε αυτό το επίπεδο είναι εξαιρετικά απλή, ανώδυνη και οικονομική:

• Εάν η βλάβη βρίσκεται στο στάδιο της λευκής κηλίδας, αντιμετωπίζεται συντηρητικά με τοπική φθορίωση και καθοδήγηση για σωστή στοματική υγιεινή.
• Εάν έχει σχηματιστεί μικρή κοιλότητα, απαιτείται μια απλή έμφραξη (σφράγισμα), η οποία αφαιρεί μόνο τον μολυσμένο ιστό και διατηρεί σχεδόν ολόκληρη τη φυσική δομή του δοντιού.

Αντίθετα, η αναβολή της επίσκεψης στον οδοντίατρο επιτρέπει στη λοίμωξη να επεκταθεί, απαιτώντας απονεύρωση, τοποθέτηση στεφάνης (θήκης) ή ακόμα και εξαγωγή του δοντιού.

Η καθημερινή φροντίδα με βούρτσισμα δύο φορές την ημέρα, η καθημερινή χρήση οδοντικού νήματος, ο περιορισμός της ζάχαρης και οι τακτικές επισκέψεις στον οδοντίατρο κάθε έξι μήνες αποτελούν την πιο αποτελεσματική ασπίδα προστασίας.

Για την ολοκληρωμένη φροντίδα και την έγκαιρη διάγνωση κάθε οδοντιατρικού προβλήματος, το οδοντιατρείο We Make You Smile, στη Δροσιά Χαλκίδας, της Δρ.Μαρίας Φούντα και Δρ.Κωνσταντίνου Παρασκευόπουλου, προσφέρει σύγχρονες υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας σε ένα φιλικό και άρτια εξοπλισμένο περιβάλλον. Με έμφαση στη λεπτομερή εξέταση και την εξατομικευμένη προσέγγιση, η ομάδα του ιατρείου εντοπίζει κάθε πρώιμο σημάδι φθοράς, βοηθώντας μικρούς και μεγάλους να διατηρήσουν ένα υγιές, λαμπερό και λειτουργικό χαμόγελο χωρίς πόνο και περιττή ταλαιπωρία

Δείτε επίσης: Ευαισθησία στα δόντια: Γιατί εμφανίζεται και πώς αντιμετωπίζεται;