Γλοιοβλάστωμα Εγκεφάλου: Ο Πλήρης Επιστημονικός Οδηγός για τη Διάγνωση και τη Θεραπεία

Οι όγκοι εγκεφάλου αποτελούν μια πολυσύνθετη ομάδα νοσημάτων του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ). Στο φάσμα αυτών των παθήσεων, το γλοιοβλάστωμα εγκεφάλου κατέχει μια ιδιαίτερη θέση, καθώς αποτελεί τον συχνότερο και πιο επιθετικό πρωτοπαθή κακοήθη όγκο στους ενήλικες.

Ο Καθηγητής Νευροχειρουργικής – Νευροχειρουργός Εγκεφάλου Δρ. Κωνσταντίνος Γούσιας, με εμπειρία χιλιάδων επεμβάσεων, αναλύει τη σύγχρονη προσέγγιση για τη διαχείριση της νόσου.

Τι είναι το γλοιοβλάστωμα εγκεφάλου;

Το γλοιοβλάστωμα (ιστορικά γνωστό ως πολύμορφο γλοιοβλάστωμα ή GBM) προέρχεται από τα νευρογλοιακά κύτταρα, τα οποία αποτελούν το υποστηρικτικό δίκτυο του εγκεφάλου. Σύμφωνα με την επικαιροποιημένη ταξινόμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), κατατάσσεται ως όγκος βαθμού 4.

Είναι σημαντικό να διακρίνουμε τη μοριακή του ταυτότητα:

• IDH-wildtype (αρνητικό): Το τυπικό, επιθετικό γλοιοβλάστωμα.

• IDH-mutant (μεταλλαγμένο): Πλέον ταξινομείται ως αστροκύττωμα βαθμού 4, με ελαφρώς ευνοϊκότερη πρόγνωση.

Σε αντίθεση με τις μεταστάσεις, το γλοιοβλάστωμα ξεκινά εντός του εγκεφάλου και χαρακτηρίζεται από διηθητική ανάπτυξη, γεγονός που καθιστά τη συνδυαστική θεραπεία επιβεβλημένη.

Γλοιοβλάστωμα: Συμπτώματα και Προειδοποιητικά Σημάδια

Η κλινική εικόνα εξαρτάται από την εντόπιση και το μέγεθος της μάζας. Τα κυριότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Αυξημένη ενδοκράνια πίεση: Πρωινός πονοκέφαλος, ναυτία, έμετος και υπνηλία.

• Εστιακά νευρολογικά ελλείμματα: Αδυναμία άκρων, δυσκολία στην ομιλία (αφασία), διαταραχές όρασης ή αστάθεια.

• Επιληπτικές κρίσεις: Συχνά αποτελούν το πρώτο σύμπτωμα που οδηγεί τον ασθενή στον γιατρό.

• Αλλαγές προσωπικότητας: Διαταραχές στη μνήμη και τη συμπεριφορά, ειδικά σε μετωπιαίους όγκους.

Διάγνωση και Μαγνητική Τομογραφία (MRI) για το Γλοιοβλάστωμα

Η Μαγνητική Τομογραφία (MRI) με σκιαγραφικό είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για την ανάδειξη της βλάβης και της σχέσης της με κρίσιμες λειτουργικές περιοχές. Ωστόσο, η οριστική διάγνωση απαιτεί ιστολογική και μοριακή ανάλυση.

• Χειρουργική εκτομή: Η προτιμώμενη μέθοδος λήψης ιστού.

• Στερεοτακτική βιοψία: Πραγματοποιείται με νευροπλοήγηση ή ρομποτικό βραχίονα όταν ο όγκος βρίσκεται σε δυσπρόσιτες περιοχές.

Χειρουργική Αντιμετώπιση: Μέγιστη Ασφαλής Εκτομή

Στόχος του Δρ. Κωνσταντίνου Γούσια είναι η μέγιστη ασφαλής εκτομή (maximal safe resection). Η αφαίρεση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους του όγκου χωρίς την πρόκληση μόνιμης νευρολογικής βλάβης επιτυγχάνεται με τη χρήση:

1. Διεγχειρητικής Νευροπλοήγησης.

2. Νευροφυσιολογικής χαρτογράφησης.

3. Awake Craniotomy (Κρανιοτομία σε εγρήγορση): Για όγκους κοντά σε κέντρα λόγου και κίνησης.

Ακόμα και μετά από μια επιτυχημένη “ολική” εξαίρεση, η μετεγχειρητική θεραπεία είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση των μικροσκοπικών κυττάρων που διηθούν τον πέριξ ιστό.

Συνδυαστική Θεραπεία (Πρωτόκολλο Stupp)

Μετά το χειρουργείο, ακολουθείται το διεθνές Πρωτόκολλο Stupp:

• Ακτινοθεραπεία: Συνήθως 60 Gy σε 30 συνεδρίες (6 εβδομάδες).

• Χημειοθεραπεία: Ταυτόχρονη χορήγηση τεμοζολομίδης και στη συνέχεια μηνιαίοι κύκλοι συντήρησης.

• Μοριακοί Δείκτες: Η υπερμεθυλίωση του γονιδίου MGMT αποτελεί κρίσιμο δείκτη για την ανταπόκριση στη χημειοθεραπεία.

• TTFields: Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, προστίθενται πεδία ηλεκτρικής θεραπείας όγκου.

Υποστηρικτική Αγωγή και Ποιότητα Ζωής

Η διαχείριση της νόσου περιλαμβάνει:

• Κορτικοστεροειδή (Δεξαμεθαζόνη): Για τη μείωση του οιδήματος.

• Αντιεπιληπτικά: Για τον έλεγχο των κρίσεων.

• Αποκατάσταση: Φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία και λογοθεραπεία για τη διατήρηση της λειτουργικότητας.

Υποτροπή και Πρόγνωση

Παρά την αρχική αντιμετώπιση, το γλοιοβλάστωμα συχνά υποτροπιάζει τοπικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η στρατηγική εξατομικεύεται και μπορεί να περιλαμβάνει:

• Δεύτερη χειρουργική εκτομή (υπερολική εξαίρεση).

• Επανακτινοβόληση ή εναλλακτικά χημειοθεραπευτικά σχήματα.

• Συμμετοχή σε κλινικές μελέτες.

Η πρόγνωση επηρεάζεται από την ηλικία, τη λειτουργική κατάσταση του ασθενούς, τη μοριακή ταυτότητα του όγκου και—κυρίως—από τον βαθμό της χειρουργικής αφαίρεσης.

Στο Podcast – Video Q&A του iatromedia θα βρείτε δομημένα αποσπάσματα απο την εμφάνιση του του Δρ. Κωνσταντίνου Γούσια