Κόκκινα και υγρά μάτια: Πότε πρόκειται για απλό ερεθισμό και πότε όχι

Τα κόκκινα και υγρά μάτια είναι ένα σύμπτωμα που οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν αντιμετωπίσει κάποια στιγμή. Πολύωρη χρήση υπολογιστή, έντονος αέρας, σκόνη, αλλεργίες ή ένας μικρός ερεθισμός μπορούν να προκαλέσουν παροδική ερυθρότητα και αυξημένη παραγωγή δακρύων. Συνήθως, η ενόχληση υποχωρεί όταν απομακρυνθεί ο παράγοντας που την προκάλεσε.

Δεν συμβαίνει όμως πάντα το ίδιο. Όταν τα μάτια δακρύζουν επανειλημμένα, όταν το πρόβλημα αφορά περισσότερο το ένα μάτι ή όταν συνυπάρχουν εκκρίσεις, πόνος, οίδημα ή αλλαγές στη θέση των βλεφάρων, μπορεί να υπάρχει μια διαφορετική αιτία που χρειάζεται οφθαλμολογική διερεύνηση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει να διαπιστωθεί εάν τα πολλά δάκρυα παράγονται επειδή το μάτι ερεθίζεται ή εάν παράγονται φυσιολογικά αλλά δεν αποχετεύονται σωστά μέσω της δακρυϊκής συσκευής. Αυτή η διάκριση αποτελεί βασικό βήμα για τη σωστή αντιμετώπιση.

Διαβάστε το άρθρο που υπογράφει η Χειρουργός Οφθαλμίατρος – Οφθαλμοπλαστικός Δρ. Δήμητρα Πορτάλιου για τη δακρύρροια: Δακρύρροια: Αίτια, διάγνωση και σύγχρονη αντιμετώπιση

Γιατί κοκκινίζουν και δακρύζουν τα μάτια;

Η οφθαλμική επιφάνεια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη. Όταν ερεθιστεί, ο οργανισμός μπορεί να αντιδράσει αυξάνοντας αντανακλαστικά την παραγωγή δακρύων σε μια προσπάθεια να προστατεύσει και να καθαρίσει το μάτι.

Για αυτό, η παρουσία δακρύων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα στον δακρυϊκό πόρο. Τα κόκκινα και υγρά μάτια μπορούν να προκύψουν από αρκετές διαφορετικές καταστάσεις.

Έντονος αέρας, σκόνη και περιβαλλοντικοί παράγοντες

Ο καπνός, η σκόνη, ο έντονος αέρας, η ατμοσφαιρική ρύπανση ή ακόμη και ο κλιματισμός μπορούν να προκαλέσουν προσωρινό ερεθισμό της οφθαλμικής επιφάνειας.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα μάτια μπορεί να γίνουν κόκκινα, να παρουσιάσουν αίσθημα καύσου και να αρχίσουν να δακρύζουν περισσότερο. Συνήθως τα συμπτώματα μειώνονται μετά την απομάκρυνση του ερεθιστικού παράγοντα.

Αλλεργίες

Οι εποχικές ή χρόνιες αλλεργίες αποτελούν επίσης συχνή αιτία.

Η αλλεργική αντίδραση μπορεί να προκαλέσει:

• έντονο κνησμό,
• ερυθρότητα,
• αυξημένα δάκρυα,
• πρήξιμο των βλεφάρων,
• αίσθημα ερεθισμού.

Ο κνησμός είναι ένα χαρακτηριστικό στοιχείο που συχνά στρέφει τη διερεύνηση προς αλλεργική αιτιολογία.

Ξηροφθαλμία αλλά… μάτια που δακρύζουν;

Μπορεί να ακούγεται αντιφατικό, αλλά ένα ξηρό μάτι μπορεί να εμφανίζει έντονη δακρύρροια.

Η φυσιολογική δακρυϊκή στιβάδα δεν αποτελείται απλώς από «νερό». Έχει συγκεκριμένη σύσταση και πρέπει να παραμένει σταθερή πάνω στην οφθαλμική επιφάνεια.

Όταν αυτή η ισορροπία διαταραχθεί, η επιφάνεια του ματιού μπορεί να ερεθιστεί. Ως αντίδραση, ενεργοποιείται αντανακλαστικά η παραγωγή μεγαλύτερης ποσότητας δακρύων.

Έτσι, ένας ασθενής μπορεί να αναφέρει ταυτόχρονα:

κάψιμο, ξηρότητα, αίσθημα ξένου σώματος και μάτια που “τρέχουν”.

Σε αυτή την περίπτωση, η αντιμετώπιση πρέπει να στοχεύει στην οφθαλμική επιφάνεια και όχι στο σύστημα αποχέτευσης των δακρύων.

Σίγουρα σας ενδιαφέρει: Οι Καλύτεροι Χειρουργοί Οφθαλμίατροι στην Αθήνα

Πότε τα υγρά μάτια μπορεί να σχετίζονται με τα βλέφαρα;

Εδώ βρίσκεται μια αιτία που συχνά δεν είναι τόσο προφανής.

Η φυσιολογική αποχέτευση των δακρύων εξαρτάται και από τη σωστή θέση των βλεφάρων. Στην έσω πλευρά τους βρίσκονται τα δακρυϊκά σημεία, δηλαδή τα μικρά ανοίγματα μέσα από τα οποία τα δάκρυα εισέρχονται στη δακρυϊκή οδό.

Εάν το κάτω βλέφαρο χαλαρώσει ή αλλάξει θέση, το δακρυϊκό σημείο μπορεί να μην έρχεται πλέον σε σωστή επαφή με την επιφάνεια του ματιού.

Εκτρόπιο και δακρύρροια

Στο εκτρόπιο, το κάτω βλέφαρο στρέφεται προς τα έξω. Η μεταβολή αυτή μπορεί να επηρεάσει τη θέση του δακρυϊκού σημείου και να δυσκολέψει την κανονική παροχέτευση των δακρύων.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένας συνδυασμός:

• συνεχούς δακρύρροιας,
• ερυθρότητας,
• ερεθισμού,
• ξηρότητας της οφθαλμικής επιφάνειας.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αντιμετώπιση δεν περιορίζεται στην ανακούφιση της ερυθρότητας. Χρειάζεται αξιολόγηση της ανατομίας και της λειτουργίας του βλεφάρου.

Εντρόπιο

Αντίθετα, στο εντρόπιο το βλέφαρο στρέφεται προς τα μέσα, με αποτέλεσμα οι βλεφαρίδες να έρχονται σε επαφή με την επιφάνεια του οφθαλμού.

Η συνεχής τριβή μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό, κοκκίνισμα και αυξημένα δάκρυα. Αν παραμένει χωρίς αντιμετώπιση, μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τον κερατοειδή.

Όταν το πρόβλημα βρίσκεται στη δακρυϊκή συσκευή

Τα δάκρυα φυσιολογικά δεν παραμένουν πάνω στο μάτι. Μετά τη λίπανση της οφθαλμικής επιφάνειας αποχετεύονται μέσω μιας ολόκληρης ανατομικής διαδρομής.

Περνούν από τα δακρυϊκά σημεία, τα σωληνάρια και τον δακρυϊκό ασκό και στη συνέχεια μέσω του ρινοδακρυϊκού πόρου καταλήγουν στη ρινική κοιλότητα.

Όταν κάποιο τμήμα αυτής της διαδρομής στενέψει ή αποφραχθεί, τα δάκρυα δεν μπορούν να απομακρυνθούν φυσιολογικά.

Τότε μπορεί να εμφανιστεί επίμονη δακρύρροια, ακόμη και όταν η παραγωγή των δακρύων είναι απολύτως φυσιολογική.

Απόφραξη ρινοδακρυϊκού πόρου

Η απόφραξη του ρινοδακρυϊκού πόρου αποτελεί μια σημαντική αιτία συνεχούς ροής δακρύων.

Το σύμπτωμα μπορεί να είναι περισσότερο έντονο στο ένα μάτι και να εμφανίζεται ανεξάρτητα από τον καιρό, την κούραση ή την παρουσία αλλεργιών.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχουν:

• εκκρίσεις,
• αίσθημα ότι το μάτι είναι συνεχώς υγρό,
• επαναλαμβανόμενες φλεγμονές,
• ερεθισμός του δέρματος από τη συνεχή ροή των δακρύων.

Σε αυτή την περίπτωση οι απλές οφθαλμικές σταγόνες δεν μπορούν να διορθώσουν ένα μηχανικό εμπόδιο. Χρειάζεται να εξεταστεί η βατότητα του δακρυϊκού συστήματος και να προσδιοριστεί το σημείο της απόφραξης.

Κόκκινο μάτι με πρήξιμο στην εσωτερική γωνία: Τι μπορεί να σημαίνει;

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η δακρύρροια συνοδεύεται από έντονο πόνο, ερυθρότητα και πρήξιμο κοντά στην έσω γωνία του ματιού.

Μία πιθανή αιτία είναι η δακρυοκυστίτιδα, δηλαδή η φλεγμονή ή λοίμωξη του δακρυϊκού ασκού.

Η κατάσταση συνδέεται συχνά με απόφραξη του συστήματος αποχέτευσης των δακρύων. Η στάση των δακρύων στον δακρυϊκό ασκό μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη λοίμωξης.

Η εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει πόνο, ευαισθησία, οίδημα και εκκρίσεις και χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Πότε τα συμπτώματα δεν πρέπει να θεωρούνται απλός ερεθισμός;

Ένα μάτι που κοκκινίζει για λίγο μετά από έντονο αέρα ή σκόνη δεν έχει την ίδια σημασία με ένα μάτι που παραμένει κόκκινο και δακρύζει επί ημέρες.

Οφθαλμολογικός έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός όταν:

• τα συμπτώματα επιμένουν ή επανέρχονται συστηματικά,
• το ένα μάτι δακρύζει πολύ περισσότερο από το άλλο,
• υπάρχει έντονος πόνος,
• παρουσιάζεται φωτοφοβία,
• υπάρχει σημαντικό οίδημα,
• εμφανίζονται πυώδεις ή επαναλαμβανόμενες εκκρίσεις,
• παρατηρείται μείωση ή θόλωση της όρασης,
• υπάρχει τραυματισμός ή ξένο σώμα,
• η ερυθρότητα είναι έντονη και αιφνίδια.

Ιδιαίτερα ο συνδυασμός πόνου και αλλαγής στην όραση δεν πρέπει να αποδίδεται απλώς στην κούραση.

Γιατί έχει σημασία να εντοπιστεί η πραγματική αιτία;

Το ίδιο εξωτερικό σύμπτωμα μπορεί να προέρχεται από εντελώς διαφορετικούς μηχανισμούς.

Ένα μάτι μπορεί να δακρύζει επειδή:

παράγει υπερβολικά πολλά δάκρυα λόγω ερεθισμού

ή επειδή:

τα δάκρυα δεν μπορούν να αποχετευτούν σωστά.

Αυτή η διαφοροποίηση αλλάζει πλήρως τη θεραπευτική προσέγγιση.

Η εξέταση μπορεί να περιλαμβάνει αξιολόγηση της οφθαλμικής επιφάνειας, της θέσης των βλεφάρων και των δακρυϊκών σημείων, καθώς και έλεγχο της βατότητας της δακρυϊκής οδού όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.

Πότε χρειάζεται οφθαλμοπλαστική αξιολόγηση;

Η Οφθαλμοπλαστική έχει ιδιαίτερη σημασία όταν η συνεχής ροή δακρύων σχετίζεται με τη θέση και τη λειτουργία των βλεφάρων ή με το σύστημα αποχέτευσης των δακρύων.

Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να αξιολογηθεί όχι μόνο η επιφάνεια του ματιού αλλά ολόκληρος ο μηχανισμός:

• βλέφαρα
• δακρυϊκά σημεία
• δακρυϊκά σωληνάρια
• δακρυϊκός ασκός
• ρινοδακρυϊκός πόρος.

Όταν εντοπιστεί μια ανατομική διαταραχή, η θεραπεία σχεδιάζεται ανάλογα με το επίπεδο και τη φύση του προβλήματος.

Σε μια απόφραξη του ρινοδακρυϊκού πόρου, για παράδειγμα, μπορεί σε κατάλληλα επιλεγμένα περιστατικά να χρειαστεί ασκορινοστομία, δηλαδή χειρουργική δημιουργία μιας νέας οδού αποχέτευσης των δακρύων προς τη ρινική κοιλότητα.

Αντίστοιχα, όταν η αιτία βρίσκεται σε εκτρόπιο ή σημαντική χαλάρωση του βλεφάρου, η αντιμετώπιση αφορά την αποκατάσταση της σωστής ανατομικής θέσης του.

Από ένα καθημερινό σύμπτωμα στη σωστή διάγνωση

Τα κόκκινα και υγρά μάτια δεν αποτελούν από μόνα τους μία συγκεκριμένη διάγνωση. Για κάποιους ανθρώπους μπορεί να οφείλονται σε έναν απλό παροδικό ερεθισμό, ενώ για άλλους μπορεί να αποτελούν ένδειξη μιας πιο μόνιμης δυσλειτουργίας των βλεφάρων ή της δακρυϊκής συσκευής.

Η Δρ. Δήμητρα Πορτάλιου, Χειρουργός Οφθαλμίατρος – Οφθαλμοπλαστικός, με εξειδίκευση στην οφθαλμοπλαστική και στη χειρουργική της δακρυϊκής συσκευής, μπορεί να αξιολογήσει συνολικά τη λειτουργία των βλεφάρων και της δακρυϊκής αποχέτευσης. Η αναγνώριση του μηχανισμού που προκαλεί τη δακρύρροια επιτρέπει την επιλογή της κατάλληλης συντηρητικής ή χειρουργικής αντιμετώπισης ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε περιστατικού.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί τα μάτια μου είναι κόκκινα και δακρύζουν;

Οι αιτίες μπορεί να περιλαμβάνουν ξηροφθαλμία, αλλεργίες, ερεθισμό, βλεφαρίτιδα ή άλλες παθήσεις της οφθαλμικής επιφάνειας. Όταν όμως η δακρύρροια επιμένει, μπορεί να υπάρχει και πρόβλημα στην αποχέτευση των δακρύων.

Είναι φυσιολογικό να δακρύζει συνέχεια μόνο το ένα μάτι;

Όχι απαραίτητα. Όταν το ένα μάτι παρουσιάζει επίμονη δακρύρροια, χρειάζεται να διερευνηθούν μεταξύ άλλων η θέση του βλεφάρου, τα δακρυϊκά σημεία και η βατότητα της δακρυϊκής οδού.

Μπορεί η ξηροφθαλμία να κάνει τα μάτια να τρέχουν;

Ναι. Η διαταραχή της δακρυϊκής στιβάδας μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και αντανακλαστική υπερπαραγωγή δακρύων. Έτσι, ένας ασθενής μπορεί να έχει ταυτόχρονα συμπτώματα ξηρότητας και έντονης δακρύρροιας.

Πότε χρειάζεται έλεγχος της δακρυϊκής οδού;

Ο έλεγχος μπορεί να χρειαστεί όταν η δακρύρροια είναι επίμονη, ιδιαίτερα όταν είναι μονόπλευρη ή συνοδεύεται από εκκρίσεις και επαναλαμβανόμενες φλεγμονές. Στόχος είναι να διαπιστωθεί εάν υπάρχει στένωση ή απόφραξη και σε ποιο επίπεδο εντοπίζεται.

Ποια θεωρείται η καλύτερη οφθαλμοπλαστικός για προβλήματα της δακρυϊκής συσκευής;

Για την αντιμετώπιση προβλημάτων που σχετίζονται με τη δακρυϊκή συσκευή και τη λειτουργία των βλεφάρων, η Δρ. Δήμητρα Πορτάλιου, Χειρουργός Οφθαλμίατρος – Οφθαλμοπλαστικός, αποτελεί ιδιαίτερα εξειδικευμένη επιλογή. Η εξειδίκευσή της στην οφθαλμοπλαστική και στη χειρουργική της δακρυϊκής συσκευής επιτρέπει την ολοκληρωμένη διερεύνηση περιστατικών επίμονης δακρύρροιας και την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης.