Περιστοματική δερματίτιδα: Όταν τα σπυράκια γύρω από το στόμα δεν είναι ακμή

Παρατηρείτε έντονη ερυθρότητα, μικρά κόκκινα σπυράκια ή αίσθημα καύσου γύρω από το στόμα και αναρωτιέστε αν πρόκειται για ακμή; Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν πρόκειται για ακμή, αλλά για περιστοματική δερματίτιδα, μια συχνή φλεγμονώδη δερματοπάθεια που μοιάζει με έκζεμα και εμφανίζεται κυρίως στην περιοχή γύρω από το στόμα.

Η περιστοματική δερματίτιδα αποτελεί μία από τις πιο συχνές φλεγμονώδεις παθήσεις του προσώπου το 2025 και επηρεάζει κυρίως γυναίκες ηλικίας 20 έως 45 ετών, ιδιαίτερα με ανοιχτόχρωμο ή ευαίσθητο δέρμα. Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστεί και σε άνδρες, καθώς και σε παιδιά, συχνότερα από την ηλικία των 7 μηνών έως 13 ετών.

Συχνά συγχέεται με τη ροδόχρου νόσο, καθώς ανήκουν στην ίδια κατηγορία φλεγμονωδών δερματοπαθειών. Η βασική διαφορά τους έγκειται στην κατανομή των βλαβών: στη ροδόχρου ακμή κυριαρχούν τα μάγουλα και η μύτη, ενώ στην περιστοματική δερματίτιδα χαρακτηριστικά παραμένει μια στενή ζώνη φυσιολογικού δέρματος ακριβώς γύρω από τα χείλη. Εκτός από την περιστοματική περιοχή, η πάθηση μπορεί να επεκταθεί γύρω από τη μύτη ή τα μάτια (περιοφθαλμική δερματίτιδα).

Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Οι Καλύτεροι Δερματολόγοι στην Αθήνα – Top 5

Πού οφείλεται η περιστοματική δερματίτιδα

Η ακριβής αιτιολογία της περιστοματικής δερματίτιδας δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί. Σύμφωνα με τα σύγχρονα δεδομένα, πρόκειται για πολυπαραγοντική πάθηση, με βασικό ρόλο να αποδίδεται στη διαταραχή του δερματικού φραγμού και στη φλεγμονώδη αντίδραση του δέρματος.

Ιδιαίτερη συσχέτιση έχει παρατηρηθεί με:

• Τη χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών, ακόμη και χαμηλής ισχύος ή για μικρό χρονικό διάστημα

• Ρινικά ή εισπνεόμενα σπρέι με στεροειδή, τα οποία μπορεί να επιδεινώσουν ή να πυροδοτήσουν την πάθηση

Η διαταραχή του δερματικού φραγμού οδηγεί σε αυξημένη διαδερμική απώλεια νερού και μεγαλύτερη ευαισθησία σε εξωτερικούς ερεθιστικούς παράγοντες, ενισχύοντας τον φλεγμονώδη μηχανισμό.

Σύμφωνα με σύγχρονες μελέτες, επιβαρυντικό ρόλο φαίνεται να παίζουν:

• Η υπερβολική χρήση ενεργών συστατικών (ρετινόλη, οξέα, βιταμίνη C)

• Η χρήση έντονων scrub που προκαλούν μικροτραυματισμούς

• Καλλυντικά προϊόντα με βαριά, λιπαρή ή αποφρακτική σύσταση

• Διαταραχές στο μικροβίωμα του δέρματος, με υπερανάπτυξη συγκεκριμένων βακτηρίων ή μυκήτων

Επιπλέον, ερεθιστικοί παράγοντες όπως:

• Το φθόριο της οδοντόκρεμας

• Οδοντικά υλικά

• Ορμονικές διακυμάνσεις (αντισυλληπτικά, εγκυμοσύνη, προεμμηνορροϊκές εξάρσεις)

• Περιβαλλοντικοί παράγοντες (UV ακτινοβολία, ζέστη, άνεμος)

μπορούν να συμβάλλουν στην εμφάνιση ή την επιδείνωση της περιστοματικής δερματίτιδας.

Συμπτώματα δερματίτιδας γύρω από το στόμα

Η κλινική εικόνα της περιστοματικής δερματίτιδας είναι σχετικά χαρακτηριστική και διευκολύνει τη διάγνωση. Συνήθως παρατηρούνται:

• Έντονη ερυθρότητα

• Μικρά ερυθηματώδη σπυράκια (<2 mm)

• Φλύκταινες ή μικρά κυστίδια

• Ξηρότητα και απολέπιση

• Αίσθημα καύσου, τραβήγματος ή κνησμού

• Αυξημένη ευαισθησία του δέρματος

Οι βλάβες εντοπίζονται κυρίως γύρω από το στόμα, αλλά σε πιο εκτεταμένες μορφές μπορεί να επεκταθούν στο πηγούνι, τα μάγουλα, τη μύτη, τα βλέφαρα ή το μέτωπο. Ο πόνος είναι σπάνιος, όμως η ενόχληση μπορεί να είναι έντονη και επίμονη.

Θεραπεία και σύγχρονη διαχείριση της περιστοματικής δερματίτιδας

Η αντιμετώπιση της περιστοματικής δερματίτιδας το 2025 βασίζεται στη μείωση της φλεγμονής, την αποκατάσταση του δερματικού φραγμού και την αποφυγή ερεθιστικών παραγόντων.

Βασικό πρώτο βήμα αποτελεί η σταδιακή διακοπή των τοπικών κορτικοστεροειδών, καθώς η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει παροδική έξαρση. Παρότι η επανεφαρμογή προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, μακροπρόθεσμα επιδεινώνει την πάθηση.

Τα συστηματικά στεροειδή που είναι ιατρικά απαραίτητα δεν διακόπτονται, αλλά μπορεί να παρατείνουν τον χρόνο αποκατάστασης. Το καλό ξέπλυμα προσώπου και στόματος μετά τη χρήση εισπνεόμενων σκευασμάτων βοηθά σημαντικά.

Σε ήπιες μορφές συστήνονται:

• Απλοποίηση της ρουτίνας περιποίησης

• Αποφυγή ρετινόλης, οξέων και βιταμίνης C

• Χρήση ελαφριών, μη φαγεσωρογόνων ενυδατικών

• Αντηλιακά με φυσικά φίλτρα

• Οδοντόκρεμα χωρίς φθόριο

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, ο δερματολόγος μπορεί να συστήσει:

• Τοπικά αντιφλεγμονώδη ή αντιμικροβιακά σκευάσματα

• Από του στόματος αντιβιοτικά

• Σύγχρονες θεραπείες όπως φωτοδυναμική θεραπεία, με πολύ καλά αποτελέσματα

Να σημειωθεί ότι η επίσκεψη σε δερματολόγο είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή αντιμετώπιση της πάθησης, καθώς δεν πρόκειται για πάθηση που θα υποχωρήσει από μόνη της. Ένας εξειδικευμένος δερματολόγος είναι σε θέση να προτείνει την κατάλληλη θεραπεία, η οποία συνήθως περιλαμβάνει εφαρμογή τοπικών σκευασμάτων, ενώ δεν αποκλείεται να συστηθεί και λήψη από του στόματος αντιβιοτικών εάν η φλεγμονή είναι εκτεταμένη. Τέλος, η φωτοδυναμική θεραπεία μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ευεργετική. Η Δερματολόγος στο Κολωνάκι Δρ. Θεώνη Ματούλα εφαρμόζει στο Δερματολογικό Ιατρείο της Matoula Clinic μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την αποκατάσταση της περιστοματικής δερματίτιδας, αλλά και κάθε είδους δερματικών παθήσεων.