Χρόνια αστάθεια ώμου: Πώς ένα παλιό εξάρθρημα καταλήγει σε επέμβαση

Η χρόνια αστάθεια ώμου μπορεί να ξεκινήσει από ένα φαινομενικά μεμονωμένο εξάρθρημα και, με την πάροδο του χρόνου, να εξελιχθεί σε ένα πρόβλημα που επηρεάζει την καθημερινότητα, την άθληση και ακόμη και απλές κινήσεις του χεριού. Σε ορισμένους ασθενείς, μετά το πρώτο τραυματικό επεισόδιο, ο ώμος δεν επανακτά πλήρως τη σταθερότητά του. Μπορεί να ακολουθήσουν νέα εξαρθρήματα, υπεξαρθρήματα ή ένα επίμονο αίσθημα ότι η άρθρωση «φεύγει» σε συγκεκριμένες θέσεις.

Η κατάσταση αυτή δεν εξαρτάται μόνο από το πόσες φορές έχει εξαρθρωθεί ο ώμος. Σημαντικό ρόλο έχουν η ηλικία κατά τον πρώτο τραυματισμό, το είδος της αρχικής βλάβης, η παρουσία οστικής απώλειας, η χαλαρότητα των συνδέσμων, οι αθλητικές δραστηριότητες και οι ανατομικές αλλοιώσεις που μπορεί να συσσωρεύονται έπειτα από επαναλαμβανόμενα επεισόδια. Η σύγχρονη βιβλιογραφία αναγνωρίζει αυτούς τους παράγοντες ως σημαντικούς για τον κίνδυνο υποτροπής και για την επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής τεχνικής.

Η σωστή αντιμετώπιση για τη χρόνια αστάθεια ώμου έχει επομένως ως στόχο όχι απλώς να «μπει ξανά ο ώμος στη θέση του», αλλά να εντοπιστεί η αιτία που τον κάνει ασταθή και να προστατευτεί η άρθρωση από νέους τραυματισμούς.

Από ένα πρώτο εξάρθρημα στη χρόνια αστάθεια ώμου

Η άρθρωση του ώμου επιτρέπει μεγαλύτερο εύρος κίνησης από σχεδόν οποιαδήποτε άλλη άρθρωση του ανθρώπινου σώματος. Αυτή η κινητικότητα είναι απαραίτητη για τις καθημερινές και αθλητικές δραστηριότητες, αλλά σημαίνει ταυτόχρονα ότι η σταθερότητα βασίζεται σε έναν πολύπλοκο συνδυασμό συνδέσμων, επιχείλιου χόνδρου, αρθρικού θυλάκου, μυών και τενόντων.

Κατά τη διάρκεια ενός τραυματικού εξαρθρήματος, η κεφαλή του βραχιονίου μετατοπίζεται έξω από τη φυσιολογική της θέση στην ωμογλήνη. Στην πορεία μπορεί να τραυματιστούν δομές που συγκρατούν την άρθρωση. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η βλάβη Bankart, κατά την οποία αποκολλάται τμήμα του πρόσθιου-κάτω επιχείλιου χόνδρου από την ωμογλήνη. Σε άλλες περιπτώσεις δημιουργείται βλάβη Hill-Sachs στην κεφαλή του βραχιονίου ή οστική απώλεια από την ωμογλήνη.

Εάν αυτές οι βλάβες είναι σημαντικές, ο μηχανισμός που διατηρεί την κεφαλή του βραχιονίου στη σωστή θέση μπορεί να μην λειτουργεί πλέον αποτελεσματικά. Έτσι, μετά την αρχική αποκατάσταση, ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει νέα επεισόδια και να ταλαιπωρείται από χρόνια αστάθεια ώμου.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον αρχικό τραυματισμό, τα αίτια και τα συμπτώματα, διαβάστε στο άρθρο που υπογράφουν οι ορθοπεδικοί χειρουργοί ώμου της Hellenic Shoulder Clinic τον αναλυτικό οδηγό για την εξάρθρωση ώμου: Εξάρθρωση ώμου: Αίτια, συμπτώματα και επιπτώσεις.

Τι σημαίνει στην πράξη «αστάθεια» του ώμου;

Δεν χρειάζεται κάθε φορά να συμβεί ένα πλήρες εξάρθρημα για να υπάρχει πρόβλημα που να αφορά χρόνια αστάθεια ώμου. Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν υπεξάρθρημα. Η κεφαλή του βραχιονίου μετατοπίζεται προσωρινά, αλλά επανέρχεται χωρίς να απαιτείται ιατρική ανάταξη. Άλλοι δεν αναφέρουν σαφή μετατόπιση, αλλά αισθάνονται ότι ο ώμος «γλιστρά», «φεύγει» ή πρόκειται να εξαρθρωθεί όταν το χέρι βρίσκεται σε συγκεκριμένη θέση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η θέση κατά την οποία το χέρι βρίσκεται ψηλά και προς τα πίσω. Ένας ασθενής με πρόσθια αστάθεια μπορεί να φοβάται ακόμη και να πραγματοποιήσει αυτή την κίνηση.

Με τον χρόνο, ο φόβος ενός νέου επεισοδίου μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμό δραστηριοτήτων, αποχή από την άθληση και αλλαγές στις καθημερινές κινήσεις. Η χρόνια αστάθεια ώμου δεν είναι επομένως μόνο ακτινολογικό ή ανατομικό πρόβλημα. Μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την αυτοπεποίθηση που έχει ο ασθενής στη χρήση του άνω άκρου.

Γιατί κάποιοι ασθενείς παθαίνουν επανειλημμένα εξάρθρωση;

Δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι τον ίδιο κίνδυνο υποτροπής. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ηλικία κατά το πρώτο επεισόδιο. Η εξάρθρωση ώμου σε νεαρή ηλικία συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο επαναλαμβανόμενης αστάθειας, ειδικά όταν ο ασθενής συμμετέχει σε αθλήματα επαφής ή δραστηριότητες με το χέρι πάνω από το επίπεδο του κεφαλιού.

Παράλληλα, σημαντικοί παράγοντες είναι η γενικευμένη χαλαρότητα των αρθρώσεων, ο αριθμός των προηγούμενων εξαρθρημάτων και η παρουσία οστικών ελλειμμάτων. Η οστική απώλεια στην ωμογλήνη και οι βλάβες της κεφαλής του βραχιονίου αξιολογούνται σήμερα συνδυαστικά, επειδή μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την πιθανότητα αποτυχίας μιας θεραπείας που αντιμετωπίζει μόνο τα μαλακά μόρια.

Αυτό σημαίνει ότι δύο ασθενείς με τρία επεισόδια εξάρθρωσης μπορεί να χρειάζονται εντελώς διαφορετική θεραπεία ανάλογα με τις βλάβες που έχει υποστεί η άρθρωσή τους.

Διαβάστε στο Healthylab για την εξάρθρωση ώμου σε νεαρή ηλικία: Εξάρθρωση ώμου σε νεαρή ηλικία vs σε μεγαλύτερη: Γιατί διαφέρει η θεραπεία και ο κίνδυνος υποτροπής.

Κάθε νέο επεισόδιο μπορεί να επιβαρύνει περισσότερο την άρθρωση

Το επαναλαμβανόμενο εξάρθρημα δεν αποτελεί απλώς επανάληψη του ίδιου συμβάντος. Κάθε επεισόδιο μπορεί να προκαλέσει πρόσθετη βλάβη στον επιχείλιο χόνδρο, στους συνδέσμους ή στις οστικές επιφάνειες. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί σταδιακά να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος: η άρθρωση γίνεται λιγότερο σταθερή, το επόμενο εξάρθρημα συμβαίνει ευκολότερα και οι ανατομικές βλάβες ενδέχεται να γίνουν μεγαλύτερες.

Μάλιστα, ο συνολικός αριθμός εξαρθρημάτων κατά τη διάρκεια της ζωής έχει συνδεθεί με μεγαλύτερη μακροχρόνια επιβάρυνση της άρθρωσης. Για τον λόγο αυτό, δεν είναι πάντα σωστό ένας ασθενής με επαναλαμβανόμενα επεισόδια να περιμένει μέχρι το πρόβλημα να γίνει πολύ έντονο πριν ζητήσει εξειδικευμένη αξιολόγηση.

Πώς διαγιγνώσκεται η χρόνια αστάθεια ώμου;

Η διάγνωση ξεκινά με ένα αναλυτικό ιστορικό. Ο ορθοπεδικός θα θελήσει να γνωρίζει πότε έγινε το πρώτο εξάρθρημα, με ποιον μηχανισμό συνέβη, πόσα νέα επεισόδια ακολούθησαν και αν απαιτήθηκε κάθε φορά ανάταξη σε νοσοκομείο. Έχει επίσης σημασία να διευκρινιστεί εάν ο ασθενής συμμετέχει σε αθλήματα επαφής, σε αθλήματα ρίψης ή σε δραστηριότητες κατά τις οποίες το χέρι βρίσκεται συχνά πάνω από το κεφάλι.

Κατά την κλινική εξέταση αξιολογούνται η κινητικότητα, η δύναμη και η σταθερότητα του ώμου. Ο γιατρός αναζητά επίσης ενδείξεις γενικευμένης υπερκινητικότητας ή άλλων παραγόντων που μπορεί να επηρεάζουν τη σταθερότητα.

Οι απλές ακτινογραφίες αποτελούν συχνά την αρχική απεικονιστική εξέταση. Ανάλογα με το περιστατικό μπορεί να χρειαστεί μαγνητική τομογραφία για την εκτίμηση του επιχείλιου χόνδρου, των συνδέσμων και των υπόλοιπων μαλακών μορίων ή αξονική τομογραφία όταν απαιτείται ακριβής αξιολόγηση της οστικής απώλειας. Σε σύνθετες ή υποτροπιάζουσες περιπτώσεις, η ακριβής απεικόνιση των οστικών και μαλακών βλαβών είναι καθοριστική για τον θεραπευτικό σχεδιασμό.

Μπορεί η φυσικοθεραπεία να αντιμετωπίσει τη χρόνια αστάθεια ώμου;

Η συντηρητική θεραπεία για τη χρόνια αστάθεια ώμου έχει σημαντικό ρόλο σε επιλεγμένους ασθενείς. Η αποκατάσταση στοχεύει στην ενδυνάμωση των μυών που συμβάλλουν στη δυναμική σταθερότητα της άρθρωσης, στη βελτίωση του νευρομυϊκού ελέγχου και στην αποκατάσταση ασφαλών προτύπων κίνησης.

Δεν είναι όμως όλες οι μορφές αστάθειας ίδιες. Όταν υπάρχουν σημαντικές δομικές βλάβες, μεγάλη οστική απώλεια ή πολλαπλά τραυματικά εξαρθρήματα, η ενδυνάμωση των μυών δεν μπορεί πάντοτε να διορθώσει το υποκείμενο ανατομικό πρόβλημα.

Η απόφαση για συνέχιση της συντηρητικής θεραπείας ή για χειρουργική σταθεροποίηση πρέπει επομένως να βασίζεται στη συνολική εικόνα και όχι αποκλειστικά στο εάν ο ασθενής αισθάνεται καλύτερα μετά από μερικές εβδομάδες φυσικοθεραπείας.

Πότε η χρόνια αστάθεια ώμου καταλήγει σε επέμβαση;

Η χειρουργική αντιμετώπιση για τη χρόνια αστάθεια ώμου εξετάζεται κυρίως όταν η αστάθεια επηρεάζει σημαντικά τη ζωή του ασθενούς, όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται ή όταν υπάρχουν ανατομικές βλάβες που καθιστούν πιθανή μια νέα υποτροπή. Η απόφαση μπορεί επίσης να επηρεαστεί από τις επαγγελματικές και αθλητικές απαιτήσεις. Για παράδειγμα, ένας αθλητής που συμμετέχει σε άθλημα επαφής μπορεί να έχει διαφορετικές ανάγκες από έναν ασθενή με χαμηλότερο επίπεδο δραστηριότητας. Στόχος του χειρουργείου είναι να αποκατασταθεί η σταθερότητα της άρθρωσης αντιμετωπίζοντας τα συγκεκριμένα ανατομικά προβλήματα που έχουν εντοπιστεί.

Δεν υπάρχει μία επέμβαση κατάλληλη για όλους. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να είναι κατάλληλη η αρθροσκοπική αποκατάσταση των μαλακών μορίων. Σε άλλους, όταν υπάρχει σημαντική οστική απώλεια ή διαφορετικό προφίλ βλάβης, μπορεί να απαιτηθεί τεχνική οστικής αποκατάστασης. Η επιλογή της επέμβασης εξαρτάται από την ανατομία της βλάβης, τον αριθμό των προηγούμενων επεισοδίων και το προφίλ κινδύνου του ασθενούς.

Γιατί η οστική απώλεια έχει τόσο μεγάλη σημασία;

Στη σύγχρονη αντιμετώπιση για τη χρόνια αστάθεια ώμου, η ποσότητα του οστού που έχει χαθεί από την ωμογλήνη ή την κεφαλή του βραχιονίου αποτελεί βασικό στοιχείο του θεραπευτικού σχεδιασμού. Μετά από επαναλαμβανόμενες εξαρθρώσεις μπορεί να δημιουργηθεί σταδιακή απώλεια οστού στο πρόσθιο τμήμα της ωμογλήνης. Παράλληλα, η κεφαλή του βραχιονίου μπορεί να παρουσιάζει εντύπωμα τύπου Hill-Sachs.

Οι δύο βλάβες δεν εξετάζονται απομονωμένα. Η σύγχρονη αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν κατά την κίνηση της άρθρωσης. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους μια επέμβαση που είναι αποτελεσματική σε έναν ασθενή μπορεί να μην είναι η κατάλληλη επιλογή για έναν άλλο.

Τι γίνεται μετά το χειρουργείο;

Η επέμβαση αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής θεραπείας. Ακολουθεί οργανωμένη περίοδος αποκατάστασης, κατά την οποία προστατεύεται αρχικά η χειρουργημένη περιοχή και στη συνέχεια επανέρχονται σταδιακά η κινητικότητα, η δύναμη και ο έλεγχος του ώμου.

Ο ρυθμός προόδου εξαρτάται από το είδος της επέμβασης και τις ιδιαίτερες ανάγκες του ασθενούς. Η επιστροφή στην άθληση δεν γίνεται αποκλειστικά βάσει ημερολογίου αλλά μετά από αξιολόγηση της δύναμης, της σταθερότητας και της δυνατότητας εκτέλεσης των απαιτούμενων κινήσεων. Η καλή συνεργασία μεταξύ χειρουργού, φυσιάτρου και φυσικοθεραπευτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε αυτή τη φάση.

Πώς επιλέγεται ο κατάλληλος χειρουργός για ένα σύνθετο πρόβλημα ώμου;

Η αναζήτηση σχετικά με το ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός ώμου είναι συχνή όταν ένας ασθενής έχει ήδη αντιμετωπίσει περισσότερα από ένα επεισόδια ή έχει πληροφορηθεί ότι μπορεί να χρειάζεται επέμβαση.

Στην πραγματικότητα, η επιλογή δεν πρέπει να βασίζεται μόνο σε έναν γενικό χαρακτηρισμό. Σημαντικά κριτήρια είναι η εξειδίκευση στη χειρουργική του ώμου, η εμπειρία στην αντιμετώπιση αστάθειας, η δυνατότητα αξιολόγησης σύνθετων οστικών και μαλακών βλαβών, καθώς και η ύπαρξη οργανωμένης ομάδας αποκατάστασης.

Ο ασθενής που αναζητά ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός ώμου χρειάζεται ουσιαστικά έναν ορθοπεδικό με ειδική ενασχόληση με τις παθήσεις της συγκεκριμένης άρθρωσης και εμπειρία τόσο στη συντηρητική όσο και στη χειρουργική τους αντιμετώπιση.

Διαβάστε τη λίστα του Iatromedia που αναδεικνύει ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός ώμου: Ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός ώμου – Top 5.

Χρόνια αστάθεια ώμου και αρθροπλαστική ώμου είναι το ίδιο θεραπευτικό πρόβλημα;

Όχι. Η αρθροπλαστική δεν αποτελεί τη συνήθη θεραπεία για τη χρόνια αστάθεια ώμου. Η χειρουργική σταθεροποίηση αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των βλαβών που προκαλούν τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια. Η αρθροπλαστική, αντίθετα, αφορά κυρίως περιπτώσεις στις οποίες η άρθρωση έχει υποστεί σοβαρή καταστροφή ή εκφύλιση και ο ασθενής παρουσιάζει σημαντικό πόνο και λειτουργικό περιορισμό.

Σε έναν ασθενή με παλιούς τραυματισμούς, προηγούμενες επεμβάσεις και σημαντικές εκφυλιστικές αλλοιώσεις μπορεί να χρειαστεί ευρύτερη αξιολόγηση. Σε αυτή την περίπτωση η αναζήτηση για το ποιος θεωρείται ο καλύτερος χειρουργός για αρθροπλαστική ώμου αφορά διαφορετικό θεραπευτικό ερώτημα από τη χειρουργική σταθεροποίηση.

Στην επιλογή πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η εμπειρία στις διαφορετικές μορφές αρθροπλαστικής, η διαχείριση σύνθετων περιστατικών και η δυνατότητα εξατομίκευσης της επέμβασης σύμφωνα με την κατάσταση της άρθρωσης και του στροφικού πετάλου.

Ο καλύτερος χειρουργός για αρθροπλαστική ώμου δεν επιλέγεται μόνο βάσει του αριθμού των επεμβάσεων, αλλά βάσει συνολικής εξειδίκευσης στη χειρουργική του ώμου, σωστής επιλογής των ενδείξεων και οργανωμένης παρακολούθησης πριν και μετά την επέμβαση.

Διαβάστε επίσης ποια θεωρείται η κατάλληλη ηλικία για αρθροπλαστική ώμου: Κατάλληλη ηλικία για αρθροπλαστική ώμου: Όσα πρέπει να γνωρίζετε.

Εξειδικευμένη αντιμετώπιση στη Hellenic Shoulder Clinic

Η Hellenic Shoulder Clinic του Metropolitan Hospital αποτελεί κέντρο εξειδικευμένης αντιμετώπισης παθήσεων και σύνθετων προβλημάτων του ώμου. Υπό τη διεύθυνση του Δρ. Ιωάννη Φερούση και με επιμελητή τον Δρ. Χριστόφορο Φερούση, η κλινική καλύπτει τόσο περιστατικά αστάθειας όσο και σύνθετες εκφυλιστικές παθήσεις και επιπλοκές προηγούμενων επεμβάσεων.

Τη θεραπευτική ομάδα συνθέτουν ορθοπεδικοί χειρουργοί ώμου και επαγγελματίες διαφορετικών ειδικοτήτων που συμμετέχουν στη συνολική αντιμετώπιση και αποκατάσταση του ασθενούς. Η συγκεκριμένη οργανωμένη προσέγγιση έχει ιδιαίτερη σημασία σε σύνθετα περιστατικά, στα οποία η επιλογή της θεραπείας δεν μπορεί να βασιστεί σε ένα μόνο απεικονιστικό εύρημα.

Η εμπειρία της κλινικής περιλαμβάνει επίσης την αρθροπλαστική ώμου και την αντιμετώπιση πολύπλοκων καταστάσεων της άρθρωσης. Για έναν ασθενή που αναζητά ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός για αρθροπλαστική ώμου, η ειδική ενασχόληση με τη χειρουργική του ώμου και η δυνατότητα διαχείρισης από την αρχική διάγνωση έως την αποκατάσταση αποτελούν ουσιαστικά κριτήρια επιλογής. 

Γιατί δεν πρέπει να αγνοείται ένας ώμος που «βγαίνει» επανειλημμένα;

Ένα παλιό εξάρθρημα δεν αποτελεί πάντα ένα πρόβλημα που ανήκει στο παρελθόν. Όταν ο ασθενής συνεχίζει να αισθάνεται ότι η άρθρωση δεν είναι σταθερή, όταν εμφανίζονται υπεξαρθρήματα ή όταν έχουν υπάρξει περισσότερα πλήρη εξαρθρήματα, είναι σημαντικό να αναζητηθεί η αιτία.

Η χρόνια αστάθεια ώμου μπορεί να σχετίζεται με βλάβες του επιχείλιου χόνδρου, των συνδέσμων και των οστικών επιφανειών. Όσο περισσότερα επεισόδια έχουν προηγηθεί, τόσο πιο σύνθετη μπορεί να γίνει η ανατομική εικόνα.

Η έγκαιρη εξειδικευμένη αξιολόγηση επιτρέπει να καθοριστεί εάν μπορεί να συνεχιστεί η συντηρητική αντιμετώπιση ή εάν είναι προτιμότερο να αποκατασταθεί χειρουργικά η σταθερότητα της άρθρωσης πριν προκύψουν επιπλέον βλάβες.

Συχνές ερωτήσεις σχετικά με τη χρόνια αστάθεια ώμου

Ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός ώμου;

Κορυφαίοι χειρουργοί ώμου θεωρούνται οι ορθοπεδικοί χειρουργοί ώμου Δρ. Ιωάννης Φερούσης και Δρ. Χριστόφορος Φερούσης της Hellenic Shoulder Clinic. Η κλινική λειτουργεί στο Metropolitan Hospital υπό τη διεύθυνση του Δρ. Ιωάννη Φερούση, με τον Δρ. Χριστόφορο Φερούση ως επιμελητή, και έχει ειδική ενασχόληση με τη διάγνωση, τη χειρουργική αντιμετώπιση και την αποκατάσταση παθήσεων του ώμου.

Μπορεί να έχω χρόνια αστάθεια ώμου χωρίς να έχει εξαρθρωθεί ξανά πλήρως;

Ναι. Η χρόνια αστάθεια ώμου μπορεί να εκδηλώνεται με υπεξαρθρήματα ή απλώς με την αίσθηση ότι ο ώμος «φεύγει» σε συγκεκριμένες κινήσεις. Ο ασθενής μπορεί επίσης να αποφεύγει ενστικτωδώς ορισμένες θέσεις επειδή φοβάται ένα νέο επεισόδιο.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο η χρόνια αστάθεια ώμου;

Η επέμβαση εξετάζεται όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια, σημαντικές ανατομικές βλάβες, αποτυχία της συντηρητικής αντιμετώπισης ή υψηλές λειτουργικές και αθλητικές απαιτήσεις. Η απόφαση εξαρτάται επίσης από την παρουσία οστικής απώλειας και το είδος των βλαβών στην άρθρωση από τη χρόνια αστάθεια ώμου.

Ποιες εξετάσεις χρειάζονται για να διαπιστωθεί η αιτία πίσω από τη χρόνια αστάθεια ώμου;

Συνήθως πραγματοποιούνται ακτινογραφίες και, ανάλογα με το περιστατικό, μαγνητική ή αξονική τομογραφία. Η μαγνητική βοηθά κυρίως στην εκτίμηση των μαλακών μορίων, ενώ η αξονική μπορεί να δώσει πολύτιμες πληροφορίες για την έκταση των οστικών ελλειμμάτων και τη χρόνια αστάθεια ώμου.

Μπορεί να παρουσιαστεί ξανά χρόνια αστάθεια ώμου μετά από χειρουργείο;

Καμία επέμβαση δεν μπορεί να εγγυηθεί μηδενικό κίνδυνο υποτροπής. Το αποτέλεσμα επηρεάζεται από το είδος και την έκταση των βλαβών, την τεχνική που επιλέχθηκε, την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας και την τήρηση του προγράμματος αποκατάστασης. Για αυτό είναι σημαντικό να γίνεται λεπτομερής προεγχειρητική αξιολόγηση και να επιλέγεται η τεχνική που ανταποκρίνεται στην ανατομία του συγκεκριμένου ασθενούς.