Δρ. Πλατσιδάκη: Μέλασμα στο πρόσωπο – Γιατί μπορεί να εμφανιστεί χωρίς να αλλάξει η περιποίηση;

Το μέλασμα στο πρόσωπο μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και όταν μια γυναίκα δεν έχει αλλάξει τίποτα στη ρουτίνα περιποίησης της επιδερμίδας της. Η εμφάνισή του δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χρησιμοποιήθηκε κάποιο ακατάλληλο καλλυντικό ή ότι έγινε κάποιο λάθος στη φροντίδα του δέρματος. Πρόκειται για μια σύνθετη, πολυπαραγοντική κατάσταση, στην οποία μπορούν να συμμετέχουν οι ορμόνες, η γενετική προδιάθεση και η έκθεση στην ηλιακή και ορατή ακτινοβολία.

Στο πλαίσιο των Video Q&A του Iatromedia, η Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος στην Αθήνα, Δρ. Πλατσιδάκη εξηγεί γιατί το μέλασμα μπορεί να εμφανιστεί φαινομενικά ξαφνικά και ποιοι παράγοντες μπορούν να ενεργοποιήσουν την παραγωγή μελανίνης, ακόμη και όταν η καθημερινή περιποίηση παραμένει ακριβώς η ίδια.

Τι είναι το μέλασμα στο πρόσωπο;

Το μέλασμα είναι μια διαταραχή υπερμελάγχρωσης που χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση καφέ ή γκριζοκάστανων κηλίδων, συνήθως σε περιοχές του προσώπου που εκτίθενται περισσότερο στο φως. Συχνά παρατηρείται στα μάγουλα, στο μέτωπο, πάνω από το άνω χείλος και στη μύτη, ενώ η κατανομή του μπορεί να είναι συμμετρική.

Στην εμφάνισή του εμπλέκεται η αυξημένη δραστηριότητα των μελανοκυττάρων. Πρόκειται για τα κύτταρα του δέρματος που παράγουν μελανίνη, τη χρωστική ουσία που καθορίζει σε σημαντικό βαθμό το χρώμα της επιδερμίδας.

Όταν τα μελανοκύτταρα ενεργοποιούνται περισσότερο από το φυσιολογικό, παράγεται αυξημένη ποσότητα μελανίνης σε συγκεκριμένες περιοχές. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι η δημιουργία των χαρακτηριστικών σκουρόχρωμων κηλίδων.

Γιατί μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά;

Μια πολύ συνηθισμένη απορία είναι: «Δεν άλλαξα τίποτα στην περιποίησή μου. Γιατί εμφανίστηκε τώρα;».

Όπως εξηγεί η Δρ. Πλατσιδάκη, η απάντηση βρίσκεται στο γεγονός ότι το μέλασμα στο πρόσωπο δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τα προϊόντα που εφαρμόζουμε στην επιδερμίδα. Η ίδια ρουτίνα μπορεί να χρησιμοποιείται για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ παράλληλα άλλοι παράγοντες στο σώμα ή στο περιβάλλον μεταβάλλονται.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το ορμονικό περιβάλλον. Αλλαγές στις ορμόνες μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των μελανοκυττάρων και να δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες για την εμφάνιση ή την επιδείνωση του μελάσματος.

Γι’ αυτό και το γεγονός ότι μια γυναίκα δεν άλλαξε κρέμα, καθαριστικό ή άλλο προϊόν δεν αποκλείει την εμφάνιση νέων δυσχρωμιών.

Μέλασμα στο πρόσωπο και ορμονικές αλλαγές

Οι ορμονικοί παράγοντες έχουν σημαντική σχέση με το μέλασμα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εγκυμοσύνη, περίοδος κατά την οποία συμβαίνουν έντονες ορμονικές μεταβολές και το μέλασμα εμφανίζεται συχνότερα.

Παράλληλα, ορμονική αντισύλληψη μπορεί επίσης να σχετίζεται με την εμφάνισή του σε ορισμένες γυναίκες. Η ορμονική επίδραση δεν περιορίζεται, όμως, μόνο σε αυτές τις περιπτώσεις.

Φυσιολογικές ορμονικές διακυμάνσεις μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη συμπεριφορά του δέρματος. Ορισμένες ενδοκρινικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένων παθήσεων του θυρεοειδούς, έχουν επίσης συσχετιστεί με το μέλασμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελούν απαραίτητα την αιτία σε κάθε ασθενή.

Επομένως, όταν εμφανίζεται μέλασμα στο πρόσωπο, η αξιολόγηση χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη μια ευρύτερη εικόνα και όχι μόνο την καθημερινή skincare routine.

Η έκθεση στον ήλιο δεν συμβαίνει μόνο στην παραλία

Ένας ακόμη βασικός παράγοντας είναι η έκθεση στην ακτινοβολία. Και εδώ υπάρχει μια συχνή παρανόηση: για να επηρεαστεί το μέλασμα δεν χρειάζεται κάποιος να περνά πολλές ώρες στην παραλία.

Η καθημερινή έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να ενεργοποιήσει τους μηχανισμούς παραγωγής μελανίνης. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και οι συνηθισμένες καθημερινές μετακινήσεις και δραστηριότητες μπορούν να έχουν σημασία, ιδιαίτερα σε μια επιδερμίδα με προδιάθεση για μέλασμα.

Παράλληλα, γνωρίζουμε πλέον ότι και το ορατό φως μπορεί να συμβάλει στην επιδείνωση του μελάσματος, ιδιαίτερα σε ορισμένους φωτότυπους. Γι’ αυτό η φωτοπροστασία αποτελεί βασικό μέρος της διαχείρισης της συγκεκριμένης κατάστασης.

Γιατί η ίδια περιποίηση μπορεί ξαφνικά να μην είναι αρκετή;

Το δέρμα δεν παραμένει ακριβώς ίδιο σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Το ορμονικό περιβάλλον μεταβάλλεται, η συνολική έκθεση στο φως συσσωρεύεται και η συμπεριφορά της επιδερμίδας μπορεί να διαφοροποιείται.

Έτσι, μια γυναίκα μπορεί να ακολουθεί ακριβώς την ίδια ρουτίνα περιποίησης και παρ’ όλα αυτά να παρατηρήσει νέες σκουρόχρωμες περιοχές στο πρόσωπό της.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιο προϊόν «προκάλεσε» το μέλασμα. Όπως επισημαίνει η Δρ. Πλατσιδάκη, πρόκειται περισσότερο για μια σύνθετη αλληλεπίδραση μεταξύ ορμονικών παραγόντων, γενετικής προδιάθεσης και έκθεσης στο φως.

Η γενετική προδιάθεση και το μέλασμα

Δεν εμφανίζουν όλες οι γυναίκες μέλασμα ακόμη και όταν εκτίθενται σε παρόμοιους περιβαλλοντικούς ή ορμονικούς παράγοντες. Η γενετική προδιάθεση φαίνεται να αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι του παζλ.

Ένα δέρμα με προδιάθεση μπορεί να αντιδρά εντονότερα στα ερεθίσματα που ενεργοποιούν την παραγωγή μελανίνης. Γι’ αυτό σε ορισμένα άτομα το μέλασμα εμφανίζεται ή επανεμφανίζεται ευκολότερα.

Η προδιάθεση αυτή εξηγεί επίσης γιατί δεν υπάρχει μία ενιαία θεραπευτική προσέγγιση που να είναι ιδανική για όλους. Η συμπεριφορά του μελάσματος και η ανταπόκριση στη θεραπεία μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Μέλασμα στο πρόσωπο: Γιατί χρειάζεται σωστή διάγνωση;

Δεν είναι κάθε καφέ κηλίδα στο πρόσωπο μέλασμα. Υπάρχουν διαφορετικές μορφές υπερμελάγχρωσης και δυσχρωμιών, οι οποίες μπορεί να μοιάζουν οπτικά αλλά να έχουν διαφορετική αιτία και επομένως διαφορετική αντιμετώπιση.

Η δερματολογική εξέταση βοηθά να προσδιοριστεί το είδος της δυσχρωμίας και να σχεδιαστεί η κατάλληλη στρατηγική. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στο μέλασμα, καθώς οι πολύ επιθετικές ή ακατάλληλες παρεμβάσεις μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να προκαλέσουν ερεθισμό και να επιδεινώσουν την υπερμελάγχρωση.

Η σωστή διάγνωση αποτελεί επομένως το πρώτο βήμα πριν από οποιαδήποτε θεραπευτική παρέμβαση.

Μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το μέλασμα;

Το μέλασμα θεωρείται χρόνια κατάσταση με τάση υποτροπής, επομένως η αντιμετώπισή του χρειάζεται συνέπεια και εξατομίκευση. Ο στόχος δεν είναι απλώς να μειωθεί προσωρινά η ένταση των κηλίδων, αλλά να περιοριστούν παράλληλα οι παράγοντες που μπορούν να τις ενεργοποιούν ξανά.

Ανάλογα με την περίπτωση, η θεραπευτική στρατηγική μπορεί να περιλαμβάνει συστηματική φωτοπροστασία, κατάλληλη καθημερινή περιποίηση και στοχευμένες δερματολογικές θεραπείες. Η επιλογή τους πρέπει να γίνεται με βάση τα χαρακτηριστικά του δέρματος και τη μορφή της υπερμελάγχρωσης.

Όπως τονίζει η Δρ. Πλατσιδάκη, με σωστή διάγνωση και στοχευμένη αντιμετώπιση το μέλασμα μπορεί να ελεγχθεί και η εικόνα της επιδερμίδας να βελτιωθεί σημαντικά.

Συχνές ερωτήσεις για το μέλασμα στο πρόσωπο

Μπορεί να εμφανιστεί μέλασμα χωρίς να έχω αλλάξει προϊόντα περιποίησης;
Ναι. Η εμφάνισή του δεν συνδέεται απαραίτητα με κάποια αλλαγή στα καλλυντικά. Οι ορμονικές μεταβολές, η γενετική προδιάθεση και η έκθεση στο φως μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο.

Το μέλασμα προκαλείται μόνο από τον ήλιο;
Όχι. Η έκθεση στην ακτινοβολία αποτελεί σημαντικό παράγοντα, αλλά το μέλασμα είναι πολυπαραγοντικό και σχετίζεται επίσης με ορμονικούς και γενετικούς παράγοντες.

Μπορεί η εγκυμοσύνη να προκαλέσει μέλασμα;
Οι ορμονικές μεταβολές της εγκυμοσύνης μπορούν να ευνοήσουν την εμφάνιση μελάσματος σε γυναίκες με σχετική προδιάθεση.

Μπορεί το μέλασμα να επανεμφανιστεί μετά τη θεραπεία;
Ναι. Έχει τάση υποτροπής, γι’ αυτό η μακροχρόνια φωτοπροστασία και η κατάλληλη δερματολογική καθοδήγηση παραμένουν σημαντικές ακόμη και μετά τη βελτίωση των κηλίδων.

Αν θέλετε να διαβάσετε περισσότερες συνεντεύξεις ειδικών και να ενημερωθείτε υπεύθυνα για σύγχρονες δερματολογικές θεραπείες, επισκεφθείτε το Iatromedia και ανακαλύψτε όλο το περιεχόμενο των Video Q&A.