Δρ. Ιωάννης Φερούσης: Ανατομική και ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου – Ποια είναι η διαφορά;

Η ανατομική και ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου αποτελούν δύο διαφορετικές χειρουργικές προσεγγίσεις για την αντικατάσταση της άρθρωσης του ώμου. Η βασική τους διαφορά βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η τεχνητή άρθρωση. Στην ανατομική αρθροπλαστική αναπαράγεται η φυσιολογική ανατομία του ώμου, ενώ στην ανάστροφη η φυσιολογική διάταξη της άρθρωσης αντιστρέφεται.

Ο Δρ. Ιωάννης Φερούσης, Ορθοπαιδικός Χειρουργός με εξειδίκευση στις παθήσεις και τη χειρουργική του ώμου, εξηγεί τι διαφοροποιεί τις δύο τεχνικές και γιατί η ανάστροφη αρθροπλαστική έχει διευρύνει τις θεραπευτικές δυνατότητες της σύγχρονης Ορθοπαιδικής.

Στο πλαίσιο του Iatromedia Podcast, ο Δρ. Φερούσης παρουσιάζει με απλό τρόπο πώς λειτουργεί η ανατομική και ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου και εξηγεί από πού προέρχεται ο όρος «ανάστροφη».

Τι είναι η αρθροπλαστική ώμου;

Η αρθροπλαστική ώμου είναι μια χειρουργική επέμβαση κατά την οποία αντικαθίστανται οι φθαρμένες ή κατεστραμμένες επιφάνειες της άρθρωσης με τεχνητά εμφυτεύματα. Στόχος είναι η δημιουργία μιας λειτουργικής άρθρωσης, με την ακριβή χειρουργική προσέγγιση να καθορίζεται από την πάθηση και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ώμου.

Όπως εξηγεί ο Δρ. Φερούσης, υπάρχουν δύο βασικοί τύποι τεχνητών αρθρώσεων του ώμου. Πρόκειται για την παραδοσιακή ανατομική αρθροπλαστική και την ανάστροφη ολική αρθροπλαστική.

Παρότι και οι δύο τεχνικές αφορούν την αντικατάσταση της άρθρωσης, ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνεται η νέα άρθρωση είναι διαφορετικός. Αυτή ακριβώς η διαφορά αποτελεί το βασικό στοιχείο για να κατανοήσουμε την ανατομική και ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου.

Ανατομική και ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου: Ποια είναι η βασική διαφορά;

Στην ανατομική αρθροπλαστική επιχειρείται η αναπαραγωγή της φυσιολογικής μορφολογίας του ώμου. Η κεφαλή του βραχιονίου αντικαθίσταται από μια αντίστοιχη κυρτή τεχνητή επιφάνεια, ενώ στην πλευρά της ωμογλήνης διατηρείται η κοίλη γεωμετρία της άρθρωσης.

Η ανάστροφη αρθροπλαστική ακολουθεί διαφορετική φιλοσοφία. Η φυσιολογική διάταξη αντιστρέφεται, με αποτέλεσμα η κυρτή και η κοίλη πλευρά της άρθρωσης να αλλάζουν θέση.

Αυτή είναι η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην ανατομική και ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου. Δεν πρόκειται απλώς για δύο διαφορετικά εμφυτεύματα, αλλά για δύο διαφορετικούς τρόπους ανακατασκευής και λειτουργίας της άρθρωσης.

Πώς λειτουργεί η ανατομική αρθροπλαστική ώμου;

Η ανατομική αρθροπλαστική έχει σχεδιαστεί ώστε να προσομοιάζει όσο το δυνατόν περισσότερο στη φυσιολογική ανατομία του ώμου. Με άλλα λόγια, η τεχνητή άρθρωση ακολουθεί τη μορφολογία που είχε η φυσική άρθρωση πριν υποστεί σημαντικές αλλοιώσεις.

Η φυσιολογική άρθρωση του ώμου λειτουργεί με την κεφαλή του βραχιονίου να αρθρώνεται με την ωμογλήνη. Η κεφαλή έχει κυρτή μορφή, ενώ η ωμογλήνη σχηματίζει την αντίστοιχη κοίλη αρθρική επιφάνεια.

Στην ανατομική αρθροπλαστική αυτή η σχέση διατηρείται. Για αυτό και ονομάζεται «ανατομική»: στόχος του σχεδιασμού της είναι να αναπαραγάγει τη φυσιολογική γεωμετρία της άρθρωσης.

Γιατί η ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου λέγεται «ανάστροφη»;

Η ονομασία περιγράφει κυριολεκτικά αυτό που συμβαίνει στη γεωμετρία της άρθρωσης. Στην ανάστροφη αρθροπλαστική, η φυσιολογική σχέση μεταξύ της κεφαλής του βραχιονίου και της ωμογλήνης αντιστρέφεται.

Όπως εξηγεί χαρακτηριστικά ο Δρ. Φερούσης, εκεί όπου φυσιολογικά υπάρχει κυρτή επιφάνεια τοποθετείται κοίλη και αντίστροφα. Επομένως, η τεχνητή άρθρωση δεν προσπαθεί να αντιγράψει τη φυσιολογική ανατομία, όπως συμβαίνει στην ανατομική αρθροπλαστική.

Ακριβώς αυτή η αντιστροφή εξηγεί γιατί μιλάμε για ανατομική και ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου ως δύο διαφορετικές χειρουργικές προσεγγίσεις. Η διαφορά τους αφορά τον ίδιο τον σχεδιασμό και τη μηχανική λειτουργία της τεχνητής άρθρωσης.

Γιατί αντιστρέφεται η φυσιολογική ανατομία του ώμου;

Η αλλαγή της γεωμετρίας δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διαφοροποίηση. Με την αντιστροφή της άρθρωσης αλλάζουν οι μηχανικές συνθήκες κάτω από τις οποίες μπορεί να λειτουργήσει ο ώμος.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε παθήσεις στις οποίες η φυσιολογική λειτουργία της άρθρωσης έχει επηρεαστεί σημαντικά. Η ανάστροφη σχεδίαση μπορεί να επιτρέψει διαφορετική αξιοποίηση των μυών που συμμετέχουν στην κίνηση του ώμου.

Έτσι, η ανάστροφη τεχνική δημιούργησε νέες δυνατότητες για την αντιμετώπιση σύνθετων παθήσεων της περιοχής. Η επιλογή της, ωστόσο, δεν γίνεται επειδή αποτελεί απλώς μια διαφορετική ή νεότερη τεχνική, αλλά επειδή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις η διαφορετική μηχανική της άρθρωσης μπορεί να εξυπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες του ασθενούς.

Πότε επιλέγεται η ανατομική και πότε η ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου;

Η επιλογή της κατάλληλης τεχνικής δεν είναι ίδια για όλους τους ασθενείς. Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός εξετάζει την πάθηση που έχει προκαλέσει τη βλάβη της άρθρωσης, τη λειτουργικότητα του ώμου και την κατάσταση των ανατομικών δομών που συμμετέχουν στην κίνησή του.

Σημαντικό ρόλο έχει, μεταξύ άλλων, η κατάσταση του στροφικού πετάλου. Πρόκειται για το σύνολο των μυών και τενόντων που συμβάλλουν στη σταθερότητα και την κίνηση του ώμου. Όταν η λειτουργία αυτών των δομών έχει επηρεαστεί σοβαρά, μπορεί να αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να σχεδιαστεί η αντικατάσταση της άρθρωσης.

Επομένως, η επιλογή μεταξύ ανατομικής και ανάστροφης αρθροπλαστικής ώμου προϋποθέτει εξατομικευμένη αξιολόγηση. Δεν υπάρχει ένας τύπος αρθροπλαστικής που να αποτελεί την καλύτερη επιλογή για κάθε πάθηση και κάθε ασθενή.

Γιατί η ανάστροφη τεχνική άλλαξε τη χειρουργική του ώμου;

Η ανάπτυξη της ανάστροφης αρθροπλαστικής διεύρυνε σημαντικά τις δυνατότητες αντιμετώπισης σύνθετων προβλημάτων του ώμου. Η διαφορετική γεωμετρία της άρθρωσης έδωσε στους Ορθοπαιδικούς Χειρουργούς μια πρόσθετη επιλογή για περιπτώσεις στις οποίες η ανατομική αρθροπλαστική δεν μπορεί να προσφέρει την επιθυμητή λειτουργική λύση.

Όπως επισημαίνει ο Δρ. Φερούσης, πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη της Ορθοπαιδικής που χρησιμοποιείται πλέον για την αντιμετώπιση διαφορετικών παθήσεων της περιοχής του ώμου. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ανάστροφη τεχνική έχει αντικαταστήσει την ανατομική αρθροπλαστική.

Αντίθετα, η ανατομική και ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου αποτελούν δύο διαφορετικά εργαλεία στη σύγχρονη χειρουργική του ώμου. Η αξία κάθε τεχνικής εξαρτάται από το εάν εφαρμόζεται στον κατάλληλο ασθενή και για τη σωστή ένδειξη.

Η ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου αποτελεί μία από τις πιο σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές, όπως αναλύεται και στο άρθρο : Ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου: Η σύγχρονη λύση για τον χρόνιο πόνο στον ώμο σε δραστήριους μεγαλύτερης ηλικίας ασθενείς.

Η σωστή επιλογή εξαρτάται από τον κάθε ασθενή

Ένας ασθενής που χρειάζεται αρθροπλαστική ώμου δεν μπορεί να γνωρίζει μόνο από τα συμπτώματά του ποια τεχνική είναι κατάλληλη για την περίπτωσή του. Η απόφαση απαιτεί κλινική εξέταση και αξιολόγηση της άρθρωσης και των δομών που την περιβάλλουν.

Ο απεικονιστικός έλεγχος βοηθά επίσης στον σχεδιασμό της επέμβασης. Ο χειρουργός χρειάζεται να γνωρίζει όχι μόνο την έκταση της φθοράς, αλλά και τη συνολική ανατομία και λειτουργική κατάσταση του ώμου.

Έτσι, η συζήτηση για ανατομική και ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου δεν αφορά το ποια τεχνική είναι γενικά «καλύτερη». Αφορά το ποια προσέγγιση ανταποκρίνεται καλύτερα στις συγκεκριμένες ανατομικές και λειτουργικές ανάγκες του κάθε ασθενούς.

Δρ. Ιωάννης Φερούσης: Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τις δύο τεχνικές;

Η βασική διαφορά ανάμεσα στις δύο τεχνικές μπορεί να γίνει κατανοητή σχετικά απλά. Η ανατομική αρθροπλαστική διατηρεί τη φυσιολογική γεωμετρία της άρθρωσης, ενώ η ανάστροφη αλλάζει τη θέση της κυρτής και της κοίλης επιφάνειας.

Πίσω από αυτή τη φαινομενικά απλή διαφοροποίηση βρίσκεται μια διαφορετική μηχανική φιλοσοφία. Για αυτό η ανατομική και ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως δύο παραλλαγές της ίδιας ακριβώς επέμβασης.

Όπως εξηγεί ο Δρ. Ιωάννης Φερούσης στο Iatromedia Podcast, η ανάστροφη αρθροπλαστική έχει προσθέσει σημαντικές δυνατότητες στη σύγχρονη χειρουργική του ώμου. Η τελική επιλογή, ωστόσο, πρέπει να γίνεται με βάση την πάθηση, την ανατομία και τις ανάγκες του κάθε ασθενούς.

Η επιλογή του κατάλληλου χειρουργού αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για την επιτυχία μιας ανάστροφης αρθροπλαστικής ώμου. Για τον λόγο αυτό, η συντακτική ομάδα του Iatromedia αξιολογεί κάθε χρόνο τους πλέον καταξιωμένους ειδικούς του χώρου. Ο Δρ. Ιωάννης Φερούσης συγκαταλέγεται στην επίσημη λίστα «Ο Καλύτερος Χειρουργός για Ανάστροφη Αρθροπλαστική Ώμου – Top 5», χάρη στη μακρόχρονη εμπειρία και την εξειδίκευσή του στη χειρουργική του ώμου.