Νυστέρι σε ψυχή: Όταν το χειρουργικό νυστέρι συναντά το βλέμμα του ανθρώπου

Ζωγραφική με νυστέρι

Μπορεί ένας γιατρός να χαρίζει μόνο ζωή, σε ολόκληρη τη θητεία του;
Και θα μπορούσε αυτό το τόσο σπάνιο δώρο να συνοδεύεται από ένα ακόμη πιο δυσεύρετο ταλέντο: να ζωγραφίζει πορτρέτα με χειρουργική ακρίβεια;
Με το νυστέρι;
Όχι απλώς να αποτυπώνει ένα πρόσωπο, αλλά να αγγίζει την ίδια την ουσία της ψυχής;

Ένας νευροχειρουργός που χειρουργεί με πινελιές.
Ένας ζωγράφος της ψυχής, που αποδίδει την πεμπτουσία της ύπαρξης με χιλιάδες απειροελάχιστες μολυβιές και νυστεριές.

Κάθε μέρα ο γιατρός παρακολουθεί τον Πόνο.
Και κάποτε τον ρωτά:
— Από πόσες νυστεριές αποτελείται η ανθρώπινη ψυχή;
Πώς μπορώ να ενώσω τους νευρώνες ώστε να γίνουν θεραπεία;
Πώς να σε απαλλάξω από τον Άνθρωπο;
Και ο Πόνος απαντά:
— Κόψε τον Άνθρωπο από πάνω μου με ακρίβεια. Χάραξε σημάδια γύρω από την πληγιασμένη του αύρα. Έτσι θα με θυμάται, και εγώ θα λυτρωθώ.

Το μικροσκόπιο δεν του δείχνει πια νευρώνες.
Του δείχνει μία και μοναδική Ψυχή.
Και ο Πόνος ουρλιάζει:
— Αυτή! Βγάλ’ την από πάνω μου!

Ο νευροχειρουργός σκέφτεται: Πώς να αφαιρέσω την Ψυχή από τον Πόνο;
Κι έπιασε το νυστέρι στο ένα χέρι. Και το μολύβι στο άλλο.
Νυστέρι — Μολύβι. Πόνος — Ψυχή.
Και τα έβαλε να πολεμήσουν. Και να νικήσουν. Και τα δύο.
Συμφιλιωμένα για πρώτη φορά πάνω στο ίδιο χαρτί.
Αδιαχώριστες. Αδιευκρίνιστες. Ακατανίκητες.

Οκτώ χιλιάδες νευροχειρουργεία. Οκτώ χιλιάδες ψυχές ζωντανές.
Οκτώ χιλιάδες φορές που το χέρι έπρεπε να είναι ακριβές, αλλά η ψυχή έπρεπε να είναι παρούσα.
Γιατί όταν δώσεις στον Πόνο όνομα και μορφή, μπορείς να τον απελάσεις από τον Άνθρωπο.
Εκεί αρχίζει η ζωγραφική.

Υπάρχει όμως ένα παράδοξο.
Στο χειρουργείο, το χέρι πρέπει να είναι απόλυτα σταθερό.
Στη ζωγραφική, πρέπει να τολμά να τρέμει.
Στο χειρουργείο, το βλέμμα ψάχνει την ανατομία.
Στη ζωγραφική, ψάχνει αυτό που δεν έχει ανατομία. Την ψυχή.

Γι’ αυτό όταν κοιτάζω ένα πρόσωπο αναρωτιέμαι:
Τι έχει περάσει; Τι έχει χάσει; Τι έχει αγαπήσει;
Τι κουβαλά; Τι δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσει;

Το νυστέρι χαράζει. Το μολύβι θυμάται. Το χαρτί κρατά το ίχνος.
Και το πρόσωπο αρχίζει να μιλά.

Και ύστερα υπάρχει Εκείνος.
Το χέρι που απλώνεται προς τον θεατή. Όχι για να ζητήσει. Για να προσφέρει.
Για μια στιγμή, ο θεατής παύει να είναι θεατής.
Γίνεται ο άνθρωπος στον οποίο απλώνεται το χέρι.
Και τότε το έργο αλλάζει. Δεν κοιτάζεις πια ένα πορτρέτο.
Νιώθεις ότι σε κοιτάζει εκείνο.

Αυτή η στιγμή είναι η καρδιά της Τετραλογίας μου:
Η Γέννηση. Ο Πόνος. Η Θεραπεία. Η Ελπίδα.
Τέσσερις πίνακες, μία αφήγηση.
Τέσσερις στιγμές του ανθρώπου, όπως τις βλέπω στο χειρουργείο και στο χαρτί.
Από το σκοτάδι στο φως. Από τον τραυματισμό στη λύτρωση.
Το χέρι που απλώνεται είναι το ίδιο χέρι σε όλες.
Άλλοτε ζητά βοήθεια, άλλοτε δίνει, άλλοτε θεραπεύει, άλλοτε ευλογεί.

Είμαι ο νευροχειρουργός Θεολόγος Θεολόγου, Διευθυντής της Νευροχειρουργικής Κλινικής του IASO GENERAL στην Αθήνα.
Για μένα, η ζωγραφική δεν υπήρξε ποτέ απλώς ένα παράλληλο ενδιαφέρον.
Σε κάθε χειρουργείο οπτικοποιώ την ψυχή και το σώμα που υποφέρει — θεραπευμένο.
Έτσι, κάθε χειρουργείο είναι για μένα μία ζωγραφιά της τελειότητας.

Είμαι ένας νευροχειρουργός που ζωγραφίζει;
Ή ένας ζωγράφος που νευροχειρουργεί;
Δεν ξέρω. Ξέρω μόνο ότι και στις δύο περιπτώσεις βρίσκομαι απέναντι στο ίδιο θαύμα: τον Άνθρωπο.
Και ότι η Επιστήμη και η Τέχνη είναι δύο πλευρές της ίδιας ανάγκης:
να αγγίξεις αυτό που δεν εξηγείται, και αν είναι δυνατόν, να θεραπεύσεις.

Το ένα χέρι κρατά το νυστέρι. Το άλλο το μολύβι.
Ανάμεσά τους βρίσκεται ο Άνθρωπος. Ο Πόνος. Η Ψυχή. Η Ζωή.
Και πάνω στο χαρτί μένει η ίδια ερώτηση:
Ποιος επικράτησε; Ποιος έχασε; Ποιος πήρε τα λάφυρα;
Ίσως η απάντηση να ανήκει σε εκείνον που στέκεται απέναντι από το έργο.
Και για λίγα δευτερόλεπτα, δεν κοιτάζει έναν πίνακα.
Κοιτάζει μέσα του.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Με εκτίμηση,
Θεολόγος Θεολόγου
Νευροχειρουργός & Εικαστικός καλλιτέχνης
Αθήνα, Ελλάδα