Η ανεξήγητη απώλεια βάρους μπορεί εύλογα να προκαλέσει ανησυχία, ιδιαίτερα όταν συμβαίνει χωρίς δίαιτα, αλλαγή στη διατροφή ή συνειδητή προσπάθεια αδυνατίσματος. Ωστόσο, η μείωση του σωματικού βάρους δεν πρέπει να συνδέεται αυτόματα με τον καρκίνο. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές οργανικές αλλά και ψυχολογικές καταστάσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε ακούσια απώλεια κιλών.
Στο πλαίσιο των Video Q&A του Iatromedia, ο Χειρουργός Παχέος Εντέρου – Στομάχου και Χειρουργός Ογκολόγος Δρ. Άρης Πλαστήρας εξηγεί πότε η ανεξήγητη απώλεια κιλών χρειάζεται ιατρική διερεύνηση, γιατί δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη κακοήθειας και ποιες άλλες πιθανές αιτίες πρέπει να εξετάζονται.
Δείτε εδώ τη λίστα με του καλύτερους χειρουργούς παχέος εντέρου στην Αθήνα: Ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός παχέος εντέρου στην Αθήνα;
Ανεξήγητη απώλεια βάρους: Πότε πρέπει να μας προβληματίσει;
Μικρές μεταβολές στο σωματικό βάρος μπορούν να συμβαίνουν φυσιολογικά. Διαφορετική σημασία έχει, όμως, η αισθητή μείωση του βάρους που εμφανίζεται χωρίς ο άνθρωπος να έχει αλλάξει τη διατροφή του ή να προσπαθεί να αδυνατίσει.
Όπως εξηγεί ο Δρ. Πλαστήρας, όταν υπάρχει σημαντική ανεξήγητη απώλεια βάρους μέσα σε διάστημα μερικών μηνών, είναι σωστό να αναζητηθεί η αιτία της. Στην κλινική πράξη, απώλεια άνω του 5% του αρχικού σωματικού βάρους σε διάστημα περίπου έξι μηνών θεωρείται συνήθως κλινικά σημαντική και αποτελεί λόγο ιατρικής αξιολόγησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει απαραίτητα κάποια σοβαρή πάθηση. Σημαίνει ότι η αλλαγή δεν πρέπει να αγνοηθεί και ότι χρειάζεται να εξεταστεί στο πλαίσιο του ιστορικού, των υπόλοιπων συμπτωμάτων και της γενικότερης κατάστασης της υγείας.
Δείτε εδώ για τα συμπτώματα καρκίνου παχέος εντέρου στην Αθήνα: Δρ. Άρης Πλαστήρας: Συμπτώματα καρκίνου του παχέος εντέρου – Ποια σημάδια χρειάζονται έλεγχο;
Η ανεξήγητη απώλεια βάρους σημαίνει καρκίνο;
Όχι. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες διευκρινίσεις που κάνει ο Δρ. Πλαστήρας.
Ορισμένες κακοήθειες μπορούν πράγματι να προκαλέσουν μεταβολές στον μεταβολισμό, μειωμένη όρεξη και απώλεια σωματικού βάρους. Η ανεξήγητη απώλεια βάρους, όμως, είναι ένα μη ειδικό σύμπτωμα και μπορεί να σχετίζεται με πολλές διαφορετικές καταστάσεις.
Επομένως, η παρουσία της από μόνη της δεν αρκεί για να υποδείξει καρκίνο. Ο γιατρός χρειάζεται να εξετάσει εάν συνυπάρχουν άλλα συμπτώματα, να λάβει αναλυτικό ιστορικό και, ανάλογα με τα ευρήματα, να κατευθύνει τον απαραίτητο διαγνωστικό έλεγχο.
Φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου και απώλεια κιλών
Μία κατηγορία παθήσεων που μπορεί να σχετίζεται με απώλεια βάρους είναι οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, όπως η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος Crohn.
Οι παθήσεις αυτές προκαλούν χρόνια φλεγμονή σε διαφορετικά τμήματα του γαστρεντερικού συστήματος και μπορεί να συνοδεύονται από διάρροια, κοιλιακό πόνο, μειωμένη πρόσληψη τροφής ή προβλήματα στην απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.
Σε έναν ασθενή που χάνει βάρος και παράλληλα παρουσιάζει επίμονα γαστρεντερικά συμπτώματα, η πιθανότητα μιας φλεγμονώδους πάθησης αποτελεί επομένως ένα από τα ενδεχόμενα που μπορεί να χρειαστεί να διερευνηθούν.
Η απώλεια κιλών δεν αρκεί φυσικά για να τεθεί μια τέτοια διάγνωση. Η συνολική κλινική εικόνα είναι εκείνη που καθορίζει ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσει ο έλεγχος.
Διαβάστε για την λαπαροσκοπική χειρουργική καρκίνου παχέος εντέρου: Λαπαροσκοπική χειρουργική για καρκίνο παχέος εντέρου: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα;
Μπορεί να ευθύνεται ο θυρεοειδής;
Η ανεξήγητη απώλεια βάρους μπορεί επίσης να έχει ενδοκρινική αιτία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο υπερθυρεοειδισμός, στον οποίο η αυξημένη δραστηριότητα του θυρεοειδούς μπορεί να επιταχύνει τον μεταβολισμό.
Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχουν και άλλα συμπτώματα, όπως ταχυκαρδία, αυξημένη εφίδρωση, δυσανεξία στη ζέστη, τρόμος ή αλλαγές στις κενώσεις. Η εικόνα, ωστόσο, διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Γι’ αυτό, όταν υπάρχει ανεξήγητη μεταβολή του σωματικού βάρους, ο έλεγχος της λειτουργίας του θυρεοειδούς μπορεί να αποτελέσει μέρος της διερεύνησης, ανάλογα με το ιστορικό και τα υπόλοιπα συμπτώματα.
Άλλα οργανικά αίτια που μπορεί να προκαλέσουν απώλεια βάρους
Η λίστα των πιθανών αιτιών είναι μεγάλη και δεν περιορίζεται στο γαστρεντερικό σύστημα ή στον θυρεοειδή. Διαταραχές απορρόφησης, λοιμώξεις, άλλες χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις, μη ρυθμισμένος σακχαρώδης διαβήτης και ορισμένα φάρμακα μπορούν επίσης να συνδέονται με ακούσια απώλεια κιλών.
Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η διερεύνηση πρέπει να είναι εξατομικευμένη. Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς τις ίδιες εξετάσεις και δεν είναι σωστό να αναζητείται εξαρχής μόνο μία συγκεκριμένη νόσος.
Ο γιατρός ξεκινά συνήθως από το ιστορικό και την κλινική εξέταση και αξιολογεί παράλληλα τυχόν άλλα συμπτώματα. Από αυτά τα στοιχεία καθορίζεται στη συνέχεια ποιος εργαστηριακός ή απεικονιστικός έλεγχος είναι απαραίτητος.
Ανεξήγητη απώλεια βάρους και ψυχολογικοί παράγοντες
Δεν είναι όλες οι αιτίες αμιγώς οργανικές. Η ψυχική υγεία μπορεί επίσης να επηρεάσει σημαντικά την όρεξη, τη διατροφή και τελικά το σωματικό βάρος.
Όπως αναφέρει ο Δρ. Πλαστήρας, η κατάθλιψη αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να προκαλέσει μειωμένη όρεξη και περιορισμό της πρόσληψης τροφής, οδηγώντας σταδιακά σε απώλεια κιλών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ανεξήγητη απώλεια βάρους πρέπει να αποδίδεται εξαρχής σε ψυχολογικούς παράγοντες. Η διερεύνηση χρειάζεται να εξετάζει συνολικά τόσο τις πιθανές σωματικές όσο και τις ψυχικές αιτίες.
Γιατί δεν πρέπει να συνδέουμε κάθε απώλεια βάρους με κακοήθεια;
Η συσχέτιση της ακούσιας απώλειας κιλών αποκλειστικά με τον καρκίνο μπορεί να δημιουργήσει έντονο και συχνά αδικαιολόγητο φόβο. Η απώλεια βάρους αποτελεί σύμπτωμα και όχι διάγνωση.
Μπορεί να εμφανιστεί σε κακοήθειες, αλλά και σε ενδοκρινικές, γαστρεντερικές, φλεγμονώδεις, μεταβολικές ή ψυχικές διαταραχές. Για τον λόγο αυτό, η σωστή προσέγγιση δεν είναι ούτε η αδιαφορία ούτε ο πανικός, αλλά η κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.
Όταν η ανεξήγητη απώλεια βάρους είναι σημαντική ή συνεχίζεται, ο στόχος είναι να εντοπιστεί η πραγματική αιτία της. Η έγκαιρη διερεύνηση επιτρέπει στη συνέχεια να αντιμετωπιστεί το υποκείμενο πρόβλημα με βάση τη σωστή διάγνωση.
Συχνές ερωτήσεις για την ανεξήγητη απώλεια βάρους
Πόση ανεξήγητη απώλεια βάρους θεωρείται σημαντική;
Η ακούσια απώλεια πάνω από περίπου 5% του σωματικού βάρους μέσα σε έξι μήνες θεωρείται γενικά κλινικά σημαντική και αξίζει να αξιολογηθεί από γιατρό.
Η ανεξήγητη απώλεια βάρους σημαίνει ότι έχω καρκίνο;
Όχι. Ο καρκίνος αποτελεί μία από τις πολλές πιθανές αιτίες. Φλεγμονώδεις, ενδοκρινικές, γαστρεντερικές, μεταβολικές και ψυχικές καταστάσεις μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε ακούσια απώλεια κιλών.
Μπορεί ο θυρεοειδής να προκαλέσει απώλεια βάρους;
Ναι. Ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να αυξήσει τον μεταβολικό ρυθμό και να οδηγήσει σε απώλεια βάρους, συχνά μαζί με άλλα συμπτώματα.
Μπορεί η νόσος Crohn ή η ελκώδης κολίτιδα να προκαλέσει απώλεια κιλών;
Ναι. Οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου μπορούν να σχετίζονται με απώλεια βάρους, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν ενεργός φλεγμονή, γαστρεντερικά συμπτώματα ή μειωμένη πρόσληψη και απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.
Μπορεί η κατάθλιψη να προκαλέσει απώλεια βάρους;
Σε ορισμένους ανθρώπους η κατάθλιψη μπορεί να μειώσει την όρεξη και την πρόσληψη τροφής και να οδηγήσει σε απώλεια βάρους. Επειδή όμως υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες, η σημαντική ακούσια απώλεια κιλών χρειάζεται κατάλληλη αξιολόγηση.
Αν θέλετε να διαβάσετε περισσότερες συνεντεύξεις ειδικών και να ενημερωθείτε υπεύθυνα για σύγχρονα θέματα υγείας, επισκεφθείτε το Iatromedia και ανακαλύψτε όλο το περιεχόμενο των Video Q&A.
@iatromedia.group Η ανεξήγητη απώλεια βάρους είναι πάντα λόγος ανησυχίας; Ο χειρουργός πεπτικού Δρ. Άρης Πλαστήρας εξηγεί πότε η απώλεια βάρους χρειάζεται διερεύνηση και ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοούμε. 🎙️ Δείτε το νέο επεισόδιο του Iatromedia Podcast. IatromediaPodcast ArisPlastiras DigestiveSurgeon UnexplainedWeightLoss WeightLoss #HealthAwareness #fy #fyp #foryou
Μιχάλης Γεωργιάδης
Συντάκτης Ιατρικού Περιεχομένου: Ο Μιχάλης Γεωργιάδης είναι επαγγελματίας συντάκτης με εμπειρία σε ιατρικά, διαγνωστικά και χειρουργικά θέματα. Με βαθιά γνώση της ιατρικής ορολογίας και με στόχο την αξιοπιστία της πληροφορίας, επιμελείται άρθρα που ενισχύουν την εικόνα και την εξειδίκευση των ιατρών στο ελληνικό διαδίκτυο.